Zeszyt 1. rocznika XCII

  • Maria KARPLUK: Czy Słownik polszczyzny XVI wieku i słowniki korpusowe następnych okresów potwierdzą teorię Profesora Witolda Mańczaka
    Na przykładzie wokatiwu ke! ‚księże!’ notowanego w Słowniku polszczyzny XVI wieku stosunkowo rzadko, częstego w nieekscerpowanych, polemicznych Rozmowach Wita Korczewskiego – autorka wskazuje na słuszność teorii prof. Mańczaka. Współczesne słowniki korpusowe, gromadząc wielomilionowe przykłady bieżącej leksyki, będą w stanie uchwycić in statu nascendi i cyfrowo potwierdzić tę genialnie prostą teorię.
  • Aleksandra KRAWCZYK-WIECZOREK: Automatyczna lematyzacja tekstu w zapisie fonetycznym. Korpus polskiej gwary południowokresowej
    Artykuł przedstawia sposób budowy elektronicznego korpusu tekstów polskiej gwary wsi Maćkowce na Ukrainie. Do tego celu został stworzony pakiet programów FonOrt autorstwa M. Wieczorka. Teksty, przepisane w transkrypcji fonetycznej do plików MS Word, zostały następnie przekształcone do formatu XML i poddane lematyzacji. Zastosowano automatyczne przypisanie każdej formie wyrazowej tekstu (ciągowi znaków) takiego odpowiedniego ciągu znaków, który może być zinterpretowany przez analizator morfologiczny języka polskiego. Zwykle była to odpowiednia forma ogólnopolska (np. kubita – kobieta, chudz’ima – chodzimy). Tak uzyskanym formom przypisana została odpowiednia forma hasłowa, do czego użyto biblioteki analizatora MorfeuszSIAT M. Wolińskiego. Do lematyzacji leksemów dyferencjalnych (wyekscerpowanych z tekstów ręcznie) została automatycznie stworzona lista ich form wyrazowych. Rezultatem jest korpus, w którym każdemu ciągowi znaków przypisany jest odpowiedni leksem, a także informacje dodatkowe, np. o osobie mówiącej. Korpus można przeszukiwać za pomocą programu Poliqarp.
  • Leszek SZYMAŃSKI: Konwencje zapisu wyrazów na czacie internetowym
    W artykule przedstawiono analizy zapisu form wyrazów w komunikacji na czacie internetowym. Utworzony korpus internetowych pogawędek skonfrontowano z korpusem wzorcowym. Porównano statystyki obu korpusów, dotyczące długości wyrazów, oraz wynotowano wyrazy kluczowe dla badanego korpusu. Na podstawie analizy wyrazów kluczowych wytypowano nienormatywne konwencje zapisu wyrazów charakterystyczne dla komunikacji na czacie internetowym, które następnie poddano szczegółowym analizom. Zbadano pisownię znaków diakrytycznych, stosowanie wielkich i małych liter oraz fonetyzację zapisu.
  • Małgorzata PACHOWICZ: W (nie)zgodzie z normą językową w portalach internetowych
    Problematyka podjęta w artykule odnosi się do zagadnienia poprawności wypowiedzi internautów, którzy w portalach internetowych Onet, Interia, Wirtualna Polska skomentowali informację o śmierci polskiego kompozytora Henryka Mikołaja Góreckiego. Ich wypowiedzi charakteryzują: niestaranny zapis (z błędami literowymi i bez polskich znaków diakrytycznych), posługiwanie się leksyką potoczną i błędy gramatyczne. O kształcie językowym wypowiedzi zadecydowały sytuacja komunikatywna, spontaniczność, ekspresja i pośpiech. Komentarze i opinie internautów są niezgodne z normą wzorcową, a z punktu widzenia normy użytkowej można je zaakceptować jedynie ze względu na skuteczność aktu komunikacji (uzewnętrznienie swoich uczuć po śmierci kompozytora).
  • Mariola JAKUBOWICZ: O etymologii pracy inaczej
    W artykule przedstawiam nie całkiem nową, ale zapomnianą, a w polskich publikacjach dotąd nie przedstawioną, propozycję objaśnienia ważnego leksemu praca. Propozycja jest oparta na podstawach semantycznych przy jednoczesnym zachowaniu poprawności formalnej. To właśnie przesłanki semantyczne decydują o jej wyższości względem innego objaśnienia, bardziej znanego i dominującego w najnowszych słownikach etymologicznych.
  • Monika KASZA: Słownik ilustrowany języka polskiego M. Arcta jako dzieło popularnonaukowe pierwszej połowy XX wieku
    Przedmiotem niniejszego artykułu jest Słownik ilustrowany języka polskiego M. Arcta jako dzieło popularnonaukowe pierwszej połowy XX wieku. Autorka przedstawia pokrótce autora dzieła, historię wydań słownika oraz jego strukturę i charakter. Następnie uwzględnia także opinie na temat słownika we współczesnej literaturze językoznawczej. Badawcza część pracy poświęcona jest metodom definiowania nazw roślin i zwierząt pod kątem cech popularnonaukowych. Analiza obejmuje najczęstsze składniki definicji, a także zwraca uwagę na rolę ilustracji obrazkowych w definicjach językowych. Analiza dzieła z pierwszej połowy XX w. została oparta na współczesnych teoriach metaleksykograficznych i semantycznych.
  • Jadwiga LIZAK: Dialog z kulturą popularną w języku współczesnej powieści dla młodzieży
    Dialog z kulturą popularną w języku współczesnej powieści dla młodzieży Autor na podstawie tekstów publicystycznych z końca XVIII wieku prezentuje sylwetkę Tadeusza Koźciuszki – bohatera powstania narodowego z 1794 roku. Opis nawiązuje do kognitywistycznej teorii językowego obrazu źwiata. Cechy bohatera ujęto w trzech profilach: a) profil obrońcy ubogich, b) profil przywódcy narodu, c) profil wodza powstania.
  • Józef JAWORSKI: Językowy obraz wodza powstania z 1794 roku

ZE ZJAWISK WSPÓŁCZESNEGO JĘZYKA POLSKIEGO

  • Stanisław BĄBA: Wielką czy małą literą? Przymiotnik pochodny od osobowej nazwy własnej jako komponent frazeologizmu
  • Piotr ŻMIGRODZKI: Flota samochodowa

RECENZJE

  • Małgorzata BRZOZOWSKA: Etymologia a konotacja słowa. Studia semantyczne (przez Jakuba BOBROWSKIEGO)
  • Małgorzata FABISZAK: A conceptual metaphor approach to war discourse and its implications (przez Małgorzatę BROŻYNĘ)

KRONIKA

  • Piotr ŻMIGRODZKI: Obchody Dnia Języka Ojczystego w 2012 roku
  • Agnieszka SIERADZKA-MRUK: Sprawozdanie z międzynarodowej konferencji naukowej Języki słowiańskie w ujęciu socjolingwistycznym