Nowe zastosowania form czasownikowych 1. i 2. os. lp. rodzaju nijakiego czasu przeszłego we współczesnych tekstach
PDF

Słowa kluczowe

współczesny język polski
rodzaj gramatyczny a płeć
fleksja czasownika

Jak cytować

Żmigrodzka, B. (2016). Nowe zastosowania form czasownikowych 1. i 2. os. lp. rodzaju nijakiego czasu przeszłego we współczesnych tekstach. Język Polski, (2), 51–72. https://doi.org/10.31286/JP.96.2.6

Abstrakt

Artykuł dotyczy bardzo rzadkich w języku polskim form czasownikowych 1. i 2. os. lp. rodzaju nijakiego czasu przeszłego (typu byłom, byłoś), których zakres użycia ograniczony był tradycyjnie do funkcji antropomorfizacji przedmiotów mających nazwę będącą leksemem o nijakim rodzaju gramatycznym. We współczesnych tekstach literackich i wypowiedziach internetowych formy te pojawiają się w funkcjach, w których odnoszą się do osób – nadawcy i odbiorcy w akcie komunikacji. Nowe funkcje wiążą się z wyrażaniem nietypowości, nienormatywności, trudności kategoryzowania owych osób – zarówno pod względem płci, jak i w sferze społecznej, ideologicznej, osobowościowej. Mogą także sygnalizować stany chwilowej dezorientacji. Odnoszone bywają do dziecka jeszcze nie narodzonego, do momentu poznania jego płci, lub sugerują „dziecinność” osoby dorosłej. Omawiane formy mogą także stanowić element konstrukcji tekstu wprowadzający wielopoziomowość narracji. W literaturze odnoszą się do osób bezpłciowych i postpłciowych oraz postaci wirtualnych.

https://doi.org/10.31286/JP.96.2.6
PDF

Bibliografia

Andrejewicz U. 1988: O związkach składniowych wołacza, „Polonica” XIII, s. 123–130.

ISJP: Inny słownik języka polskiego, red. M. Bańko, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000.

Karwatowska M., Szpyra-Kozłowska J. 2005: Lingwistyka płci. Ona i on w języku polskim, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin.

Kita M. 2014: Ewolucja coming outu w kontekście związków języka i kultury, „Forum Lingwistyczne”, nr 1, s. 17–25.

Kowalik K. 2005: Glosa o statusie form typu byłom, byłoś, „Język Polski” XXXV, s. 66–68.

Lejeune Ph. 2007: Wariacje na temat pewnego paktu. O autobiografii, przeł. W. Grajewski, S. Jaworski, A. Labuda, R. Lubas-Bartoszyńska, red. R. Lubas-Bartoszyńska, Universitas, Kraków.

Łaziński M. 2006: O panach i paniach. Polskie rzeczowniki tytularne i ich asymetria rodzajowo-płciowa, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Mańczak W. 2005: W sprawie rodzaju nijakiego w czasie przeszłym, „Język Polski” XXXV, s. 56.

Pisarkowa K. 2004: Czy paradygmat polskiego czasownika obejmuje trzy rodzaje?, „Język Polski” LXXXIV, s. 291–293.

Rejter A. 2013: Płeć – język – kultura, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice.

Rzeczkowski M. 2012: Poza rodzajami męskim i żeńskim – trzecie płcie a język polski, [w:] Między nieobecnością a nadmiarem. O niedopowiedzeniu i nienasyceniu we współczesnej kulturze, red. M. Kraska, A. Gumowska, J. Wróbel, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk, s. 203–212.

Saloni Z. 1992: Co istnieje, a co nie istnieje we fleksji polskiej?, „Prace Filologiczne” XXXVII, s. 75–87.

Witosz B. 2010: O dyskursie wykluczenia i dyskursach wykluczonych z perspektywy lingwistycznej, „Tekst i Dyskurs”, nr 3, s. 9–25.

Żmigrodzcy B., P. 2005: W sprawie form czasu przeszłego typu byłom, byłoś (na marginesie artykułu Krystyny Pisarkowej), „Język Polski” LXXXV, s. 59–65.

Żmigrodzka B. 2009: Próba interpretacji ciągu elementów grafemicznych byłom w tekstach internetowych, [w:] Języki zachodniosłowiańskie w XXI wieku, t. 3: Współczesne języki słowiańskie, red. O. Wolińska, M. Szymczak-Rozlach, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice, s. 282–295.

Skip to content