Poprawne vs. właściwe użycia języka. Uwagi w kontekście Słownika właściwych użyć języka
PDF

Słowa kluczowe

norma językowa
błąd językowy
poprawność językowa

Jak cytować

Zdunkiewicz-Jedynak, D. (2021). Poprawne vs. właściwe użycia języka. Uwagi w kontekście Słownika właściwych użyć języka. Język Polski, (2), 5–16. https://doi.org/10.31286/JP.101.2.1

Abstrakt

Autorka proponuje, by pojęcie poprawności językowej zostało zastąpione pojęciem właściwego użycia języka. Ocenie w tym ujęciu poddawany jest element językowy (znaczenie, forma, konstrukcja) w konkretnej wypowiedzi, w danych okolicznościach komunikacyjnych, a nie w oderwaniu od nich – w sposób bezwzględny. W praktyce w słownikach ortoepicznych ten aspekt jest pomijany albo rozstrzygnięcia w tej kwestii bywają arbitralne, w efekcie ocena ma charakter uniwersalny (bez odniesienia do kontekstu). W świetle dostępnych reprezentatywnych korpusów tekstowych można dziś dokładnie określić zakres możliwych ograniczeń w występowaniu wyrazów, ich znaczeń, konstrukcji, form, połączeń. Zadaniem językoznawcy popularyzującego kulturę języka jest możliwie najdokładniejszy opis wspomnianych ograniczeń, przez zbudowanie ich profilu stylistycznego, chronologicznego, środowiskowego, dziedzinowego, grzecznościowego itp.

https://doi.org/10.31286/JP.101.2.1
PDF

Bibliografia

Bartmiński J. 1991: Styl potoczny jako centrum systemu stylowego języka, [w:] S. Gajda (red.), Synteza w stylistyce słowiańskiej. Materiały konferencji z 24–26 IX 1990 r. w Opolu, Wyższa Szkoła Pedagogiczna im. Powstańców Śląskich w Opolu, Instytut Filologii Polskiej, Opole, s. 33–47.

Buttler D., Kurkowska H., Satkiewicz H. 1971: Kultura języka polskiego. Zagadnienia poprawności gramatycznej, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.

Chałasiński J. 1946: Socjologia i historia inteligencji polskiej, „Kuźnica. Tygodnik społeczno-literacki” 20, s. 1–3.

Cywiński B. 1971: Rodowody niepokornych, Biblioteka „Więzi”, Warszawa.

Doroszewski W. 1962: O kulturę słowa. Poradnik językowy, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa.

Gałuszka M. 2009, Elity medyczne versus elity polityczne: kryzys elit zaufania publicznego, „Annales. Etyka w życiu gospodarczym” 12, s. 13–23.

Kulas P. 2017: Inteligenckość zaprzeczona. Etos i tożsamość młodych inteligenckich elit, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.

Markowski A. 2012: Kultura języka polskiego. Teoria. Zagadnienia leksykalne, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Puzynina J. 1992: Język wartości, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Wierzbicka A. 1990: Język antytotalitarny w Polsce: o pewnych mechanizmach samoobrony językowej, „Teksty Drugie” 4, s. 5–30.

Wilk E. 2017: Jakie są winy i obowiązki polskich elit, „Polityka” 26.09.2017 (online: https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/spoleczenstwo/1721054,2,jakie-sa-winy-i-obowiazki-polskich-elit.read?page=62&moduleId=4686, dostęp: 12 stycznia 2020).