Terminologia związana z tłem konwersacyjnym w opisie modalności językowej oraz propozycja jej przekładu na język polski
PDF

Słowa kluczowe

modalność
terminologia
tło konwersacyjne
pole semantyczne wyrażeń modalnych

Jak cytować

Szymański, L. (2021). Terminologia związana z tłem konwersacyjnym w opisie modalności językowej oraz propozycja jej przekładu na język polski. Język Polski, (1), 31–43. https://doi.org/10.31286/JP.101.1.3

Abstrakt

Celem niniejszego artykułu jest przybliżenie polskojęzycznym czytelnikom modelu pola semantycznego wyrażeń modalnych zaprezentowanego przez Angelikę Kratzer. Wyróżnia się w nim trzy domeny interpretacyjne: siłę modalną, podstawę modalną oraz źródło uporządkowania światów możliwych. Dwie ostatnie to tła konwersacyjne, które wpływają na interpretację modalną. Dualność podstawy modalnej stwarza także możliwość utworzenia binarnej typologii modalności. Oprócz tego artykuł proponuje przekład anglojęzycznej terminologii na język polski.

https://doi.org/10.31286/JP.101.1.3
PDF

Bibliografia

Abraham W. 2008: On the logic of generalizations about cross-linguistic aspect-modality links, [w:] W. Abraham, E. Leiss (red.), Modality–aspect interfaces: implications and typological solutions, John Benjamins, Amsterdam, Philadelphia, s. 3–13.

Abraham W., Leiss E. (red.) 2008: Modality–Aspect Interfaces: Implications and typological solutions, John Benjamins, Amsterdam, Philadelphia.

van der Auwera J., Plungian V.A. 1998: Modality’s semantic map, "Linguistic Typology" 2 (1), s. 79–124.

Bally Ch. 1942: Syntaxe de la modalité explicite, [w:] Cahiers Ferdinand de Saussure 3, Droz, Genève, s. 3–13.

Boniecka B. 1976: O pojęciu modalności (przegląd problemów badawczych), "Język Polski" LVI, z. 2, s. 99–110.

Bralczyk J. 1978: O leksykalnych wyznacznikach prawdziwościowej oceny sądów, Uniwersytet Śląski, Katowice.

Bybee J., Perkins R., Pagliuca W. 1994: The evolution of grammar: Tense, aspect, and modality in the languages of the world, The University of Chicago Press, Chicago and London.

Carnap R. 1957: Meaning and Necessity, University of Chicago Press, Chicago.

Chrzanowska E. 1989: Modality as represented in the logical form of language. A study in a semantic interpretation of English, The Jagiellonian University of Kraków, Kraków [nieopublikowana rozprawa doktorska].

Chrzanowska-Kluczewska E. 2009: Possible worlds – Text worlds – Discourse worlds in a dialogic context, [w:] E. Chrzanowska-Kluczewska, A. Gołda-Derejczyk (red.), The contextuality of language and culture, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Ekonomiczno-Humanistycznej, Bielsko-Biała, s. 157–171.

von Fintel K. 2006: Modality and language, [w:] D.M. Borchert (red.), Encyclopedia of philosophy, second edition, MacMillan, Detroit, New York, s. 20–27.

Grzegorczykowa R. 1990: Wprowadzenie do semantyki językoznawczej, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.

Hacquard V. 2006: Aspects of modality, Massachusetts Institute of Technology.

Hacquard V. 2009: On the interaction of aspect and modal auxiliaries, "Linguistics and Philosophy" 32, s. 279–312.

Hacquard V. 2010: On the event relativity of modal auxiliaries, "Natural Language Semantics" 18(1), s. 79–114.

Hacquard V. 2011: Modality, [w:] K. von Heusinger, C. Maienborn, P. Portner (red.), Semantics. An international handbook of natural language meaning, vol. 2, Walter de Gruyter, Berlin–Boston, s. 1484–1515.

Hengeveld K. 2004: Illocution, mood and modality, [w:] G. Booij, C. Lehmann, J. Mugdan, S. Skopeteas (red.), Morphology: An international handbook on inflection and word-formation. Volume 2, Walter de Gruyter, Berlin, s. 1190–1201.

Hintikka J. 1961: Modality and quantification, "Theoria" 27, s. 110–128.

Hintikka J. 1962: Knowledge and belief, Cornell University Press, Ithaca (NY).

Jędrzejko E. 1987: Semantyka i składnia polskich czasowników deontycznych, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk.

Jędrzejko E. 2001: Jeszcze o modalności z perspektywy badań języka i stylu tekstów artystycznych, [w:] B. Witosz (red.), Stylistyka a pragmatyka, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice, s. 82–96.

Kratzer A. 1977: What ‘must’ and ‘can’ must and can mean, "Linguistics and Philosophy" 1(3), s. 337–355.

Kratzer A. 1981: The notional category of modality, [w:] H.-J. Eikmeyer, H. Rieser (red.), Words, worlds, and contexts: New approaches in word semantics, Walter de Gruyter, Berlin, s. 38–74.

Kratzer A. 1991: Modality, [w:] A. von Stechow, D. Wunderlich (red.), Semantics: An international handbook of contemporary research, Walter de Gruyter, Berlin, s. 639–650.

Kratzer A. 2012: Modals and conditionals: New and revised perspectives, Oxford University Press, Oxford–New York.

Kripke S. 1963: Semantical analysis of modal logic I, normal propositional calculi, "Zeitschrift für mathematische Logic und Grundlagen der Mathematik" 9, s. 67–96.

Leiss E. 2008: The silent and aspect-driven patterns of deonticity and epistemicity: A chapter in diachronic typology, [w:] W. Abraham, E. Leiss (red.), Modality–aspect interfaces: Implications and typological solutions, John Benjamins, Amsterdam–Philadelphia, s. 15–41.

Lewis D. 1973: Counterfactuals, Blackwell, Oxford–Malden MA.

Ligara B. 1997: Polskie czasowniki modalne i ich francuskie ekwiwalenty tłumaczeniowe, Universitas, Kraków.

Nauze F.D. 2008: Modality in typological perspective, PrintPartners Ipskamp, Enschede.

Nuyts J. 2006: Modality: Overview and linguistic issues, [w:] W. Frawley (red.), The expression of modality, Mouton de Gruyter, Berlin, s. 1–26.

Palmer F.R. 1986/2001: Mood and modality (2nd edition), Cambridge University Press, Cambridge.

Portner P. 2009: Modality, Oxford University Press, Oxford.

Pruss A.R. 2001: Possible worlds: What they are good for and what they are, University of Pittsburgh, Pittsburgh.

Rytel D. 1982: Leksykalne środki wyrażania modalności w języku czeskim i polskim, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław–Warszawa–Kraków.

Sendłak M. 2017: Światy możliwe i inne przedmioty nieistniejące, "Roczniki Filozoficzne" 65 (4), s. 115–136.

Smith C.S. 1997: The parameter of aspect, Springer Science+Business Media, Dordrecht.

Sweetser E.E. 1982: Root and epistemic modals: Causality in two worlds, [w:] Proceedings of the Eighth Annual Meeting of the Berkeley Linguistics Society (1982), Berkley Linguistics Society, Berkley, CA, s. 484–507.

Sweetser E.E. 1990: From etymology to pragmatics: Metaphorical and cultural aspects of semantic structure, Cambridge University Press, Cambridge, New York.

Szymański L. 2019: Modal auxiliaries and aspect in contemporary American English – a corpus-based study, Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego, Zielona Góra.

Tabisz A. 2016: Modalność epistemiczna w ustnych wypowiedziach maturzystów, "Stylistyka" 25, s. 429–443.

von Wright G.H. 1951: An essay in modal logic, North Holland Publishing Company, Amsterdam.

Wróbel H. 1991: O modalności, "Język Polski" LXXI, z. 3–5, s. 260–270.

Skip to content