Zeszyt 5. rocznika XCIV

  • H. GÓRNY: Nazwa własna w tekście epistolarnym a osobliwości idiolektalne Witkacego na przykładzie Listów do żony z lat 1923-1939
    W artykule omówiono wystąpienia nazw własnych w strukturze listu jako gatunku tekstu z uwzględnieniem aspektów wyznaczających genologiczną tożsamość familijnego tekstu epistolarnego. Wskazano zatem onimy występujące w ramie i w części właściwej listów, opisano propria znamienne dla potocznej odmiany języka, lecz z wyraźnie zaznaczonymi cechami idiolektu Witkacego. Zwrócono także uwagę na nazwy włączone w struktury implikujące dialogowość tekstu monologowego czy profilujące adresata oraz na onimy o wymiarze dokumentalno-faktograficznym.
  • M. KASZA: O możliwości wykorzystania automatycznej analizy źródeł w NKJP przy wyborze kwalifikatora dla jednostki słownikowej
    Artykuł jest wynikiem próby zbadania możliwości wykorzystania narzędzi korpusu przy nadawaniu kwalifikatorów leksemom w słowniku ogólnym. Do analizy zostały wykorzystane wybrane grupy leksemów z Wielkiego słownika języka polskiego, które zostały opatrzone jednym z następujących kwalifikatorów: daw. (dawne), książk. (książkowe), pot. (potoczne), nauk. (nauka, naukoznawstwo), anat. (anatomia), biol. (biologia), mat. (matematyka). Celem badania jest sprawdzenie, w jakim stopniu weryfikacja poświadczeń jednostek w różnych typach źródeł w Narodowym Korpusie Języka Polskiego może wpłynąć na zobiektywizowanie kryterium przyznawania kwalifikatorów leksemom w słowniku ogólnym
  • R. KUCHARZYK: Formacje z sufiksem -ok w polszczyźnie potocznej
    Przedmiotem artykułu jest zjawisko występowania w polszczyźnie potocznej nowego typu formacji słowotwórczych, utworzonych z wykorzystaniem sufiksu -ok . Pojawienie się tego przyrostka to rezultat oddziaływania gwar ludowych. Formant -ok , o którym w tym artykule mowa, to wynik fonetycznych przekształceń, jakie się dokonały w przyrostku -ak. Sufiks ten w niektórych gwarach jest realizowany z pochyleniem samogłoski, a nawet z jej zrównaniem w wymowie z samogłoską o, wyniku czego -ak > -ok. Derywaty typu wsiok, jabcok, pijok coraz częściej występują w komunikacji potocznej. Licznych przykładów takich formacji dostarcza język Internetu. Wyrazy z przyrostkiem -ok pojawiają się także w tekstach literackich i w prasie, co świadczy o znacznym rozpowszechnieniu tego formantu.
  • M. ŚWIĘCICKA, M. PEPLIŃSKA-NARLOCH: Inwencja nazwotwórcza bydgoszczan (na materiale nazw pawilonu «Akwarium i Terrarium» w Ogrodzie Fauny Polskiej w Bydgoszczy)
    Zasadniczym celem niniejszego szkicu jest próba przeglądu i klasyfikacji nazw pawilonu „Akwarium i Terrarium”, nadesłanych przez bydgoszczan, w ramach „Konkursu na nazwę pawilonu na terenie Ogrodu Fauny Polskiej w Bydgoszczy”, zorganizowanego w listopadzie 2012 roku przez Prezydenta Miasta Bydgoszczy. Typologia została przeprowadzona przede wszystkim z uwzględnieniem kryterium semantyczne. Na jego podstawie poszczególne nazwy włączono do określonych grup o wspólnej lub podobnej motywacji. Nie bez znaczenia w klasyfikacji nazw jest też kryterium strukturalne.
  • M. DAWIDZIAK-KŁADOCZNA: Apel jasnogórski jako gatunek w formie kolekcji
    Przedmiotem artykułu jest apel jasnogórski traktowany jako gatunek w formie kolekcji, którą tworzą: pieśń, modlitwa, rozważanie, błogosławieństwo. Na początku omówiona została struktura gatunkową apelu, ze zwróceniem uwagi zarówno na wzorzec kanoniczny, jak i jego modyfikacje. Niezwykle interesująco prezentuje się aspekt pragmatyczny ze względu na skomplikowane relacje nadawczo-odbiorcze oraz złożony potencjał illokucyjny. Można tu bowiem mówić o „rozwarstwieniu” nadawcy i niejednorodnym adresacie. Analizowane przeze mnie teksty reprezentują styl religijny, zatem do głównych wyznaczników stylistycznych można zaliczyć: hieratyczność, formuliczność, metaforyczność i obecność terminologii religijnej. W aspekcie kognitywnym zwraca uwagę chrześcijański i narodowy punkt widzenia, a także kategoria czasu liturgicznego
  • M. RYCHŁO: Przejście pie. *p w pgerm. *f utrwalone w polsko-angielskich wyrazach pokrewnych: praformy różniące się budową słowotwórczą oraz inne zmiany modyfikujące skutki prawa Grimma
    Niniejszy tekst jest drugim z serii artykułów poświęconych śladom prawa Grimma utrwalonych w polsko-angielskich wyrazach pokrewnych. Tak jak poprzedni, koncentruje się on na przejściu pie. *p w pgerm. *f, lecz tym razem analizowane są zestawienia niejednoznaczne, nastręczające pewnych trudności metodologicznych. Są to wyrazy pokrewne zawierające ten sam rdzeń, choć wywodzące się z dwóch form różniących się budową słowotwórczą (w pierwszej kolejności (B1) podane zostały pary wywodzące się z tego samego stopnia wokalizmu apofonicznego, a następnie (B2) z różnych stopni), oraz pary, w których inne zmiany dźwiękowe utrudniają zidentyfikowanie prawa Grimma (prawo Vernera, przejście pie. *kw w przedgerm. *p, uproszczenie zbitek spółgłoskowych lub zmiany uwarunkowane analogią).
  • P. ŻMIGRODZKI: Profesor Roman Laskowski (17 II 1936-21 VI 2014)

RECENZJE

  • J. KOWALEWSKA-DĄBROWSKA, Tekst poetycki jako przedmiot badań lingwistycznych. Teoria i praktyka w kontekście semantycznych interpretacji utworów poetyckich Janusza Pasierba oraz Anny Kamieńskiej, przez R. PAWŁOWSKĄ
  • R. ZARĘBSKI, Rzeczownikowe prefiksy obcego pochodzenia w historii języka polskiego, przez A. KAWECKĄ
  • M. MARCJANIK, Słownik językowego savoir-vivreu, przez B. ŚCIGAŁĘ-STILLER
  • E. SĘKOWSKA, Język emigracji polskiej w świecie. Bilans i perspektywy badawcze, przez A. MASIEWICZ

Dwa nowe oddziały Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego
Recenzenci artykułów z XCIV rocznika Języka Polskiego
Podziękowanie