Zeszyt 4. rocznika XCIV

  • M. BUŁAWA: Komparatywy gorszy oraz gorzej jako wykładniki intensyfikacji (w języku ogólnopolskim i gwarach)
    W artykule autorka analizuje użycia form stopnia wyższego jednostek wartościujących zły, źle (także odpowiadających im superlatywów), w których pełnią one funkcję wykładników intensyfikacji. W języku ogólnopolskim komparatywy gorszy oraz gorzej w omawianej roli odnoszą się do obiektów negatywnie ocenianych i zachowują swój związek z wartościowaniem porównawczym, którego wyrażanie jest ich prymarną funkcją. W gwarach można zaobserwować bardziej zaawansowany rozwój semantyczny przysłówka gorzej zostały w nich odnotowane połączenia, w których ma on jedynie znaczenie kwantytatywne i przestaje wyrażać wartościowanie. Wyłącznie gwarowe są też użycia, w których komparatyw gorszy ma znaczenie bardziej. W tym znaczeniu występuje on w konstrukcjach składniowych nieznanych współczesnemu językowi ogólnopolskiemu, służąc do tworzenia opisowych form stopnia wyższego przymiotników nazywających negatywnie wartościowane cechy.
    Otwórz link do artykułu w pdf
  • A. WITORSKA: Czym jest tiret?
    W rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie Zasad techniki prawodawczej (Dz. U. Nr 100, poz. 908) wprowadzono tiret jako część składową w obrębie litery w wyliczeniu kolumnowym. Zgodnie z definicją zawartą w Uniwersalnym słowniku języka polskiego tiret (z kwalifikatorem: drukarski) to znak graficzny w kształcie krótkiej, poziomej kreski, używany przy łączeniu wyrazów złożonych, nazw podwójnych itp. lub przy przenoszeniu części wyrazów do następnego wiersza; dywiz, znak przeniesienia. Autorka przedstawia przykłady użycia tiret na podstawie dzienników urzędowych i innych dokumentów prawnych i zastanawia się, czym ono jest. Opisuje znaczenie prawnicze i przedstawia propozycję definicji i opisu gramatycznego tego leksemu w słowniku.
    Otwórz link do artykułu w pdf
  • M. WOŁK: Wokół wyrażenia jedyny i jego zanegowanej postaci
    Przedmiotem refleksji w niniejszym artykule jest słowo jedyny i jego zanegowana postać, tj. wyrażenie nie jedyny lub niejedyny. Słowniki ortograficzne PWN sprawę pisowni (łącznej lub rozdzielnej) explicit e rozstrzygają dopiero w wydaniach od 2003 r. Zgodnie z najnowszymi zaleceniami obowiązuje pisownia łączna. Ponieważ poruszony problem wykracza poza kwestie czysto poprawnościowe, analizie poddano również funkcjonowanie tych wyrażeń, status gramatyczny słowa jedyny, a także kwestię jego łączliwości, zawsze pozostającą w związku z semantyką danej jednostki językowej.
    Otwórz link do artykułu w pdf
  • M. RUSZKOWSKI: Ewolucja normy językowej (na przykładzie form wariantywnych zawartych w Słowniczku błędów językowych Artura Passendorfera)
    Aby pokazać ewolucję normy językowej, w artykule porównano formy wariantywne zawarte w Słowniczku błędów językowych i najważniejszych prawideł gramatycznych A. Passendorfera (wyd. 1904) z rozstrzygnięciami normatywnymi, które podaje Wielki słownik poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego (wyd. 2004). Wydania obu prac dzieli dokładnie 100 lat. Jeśli jakiejś formy nie było w WSPP, porównano ją z odpowiednim hasłem zawartym w Uniwersalnym słowniku języka polskiego pod red. S. Dubisza (wyd. 2003). Porównanie wariantów zawartych w słownikach pozwala zaobserwować nieregularną ewolucję normy językowej. Po upływie wieku niektóre formy mają taką samą ocenę normatywną, inne zostały uznane za niepoprawne lub w ogóle nie są rejestrowane, jeszcze inne zostały opatrzone odmiennymi kwalifikatorami (ekspr., pot., przestarz., rzad.). Ale są również takie, które A. Passendorfer uznaje za rzadkie, a oba współczesne słowniki za równoprawne. Poczynione obserwacje pokazują, jak trudnym i ryzykownym zadaniem są prognozowanie rozwoju form językowych oraz ich normatywna ewaluacja.
    Otwórz link do artykułu w pdf
  • P. GAJDA: Konwencjonalność tekstów współczesnej piosenki estradowej. Analiza syntagmatyczno-stylistyczna
    Autorka omawia zjawiska językowe świadczące o konwencjonalności współczesnej piosenki estradowej. Analizie poddaje również zjawiska będące przejawem dążenia do odświeżenia gatunku. Punktem wyjścia prowadzonych rozważań jest charakterystyka stylu współczesnej piosenki estradowej oparta na badaniach płaszczyzny syntaktycznej. Uwaga autorki koncentruje się szczególnie na związkach składniowych konstytuowanych przez leksemy o najwyższej frekwencji oraz na produktywności syntaktycznej leksemów tworzących struktury dwuskładnikowe.
    Otwórz link do artykułu w pdf
  • A. NIEPYTALSKA-OSIECKA: O fejku, lajku i hejcie w polszczyźnie internetowej
    W artykule omówiono produktywność słowotwórczą zapożyczonych z języka angielskiego wyrazów hejt, fejk i lajk, które z wypowiedzi internetowych trafiają do potocznej polszczyzny mówionej. Wymienione anglicyzmy po zaadaptowaniu ich do rodzimej pisowni i polskiego systemu fleksyjnego stały się aktywne słowotwórczo i zaczęto na ich podstawie tworzyć serie derywatów słowotwórczych. Omówienie budowy i użyć formacji słowotwórczych derywowanych od podstaw hejt, fejk i lajk stanowi główny cel niniejszego artykułu. Wśród omówionych derywatów znajdują się między innymi jednostki hejtować, shejtować, hejter, hejterstwo, fejkować, sfejkować, lajkować, zalajkować, odlajkować, lajker. Wszystkie omówione derywaty zostały zilustrowane cytatami z różnorodnych źródeł internetowych.
    Otwórz link do artykułu w pdf
  • A. PIELA: Niestabilne frazeologizmy z dawnym komponentem «odzieżowym»
    W rozważaniach na temat słownictwa dawnej czy współczesnej mody uwypukla się szczególną właściwość leksyki odzieżowej, tj. jej efemeryczność, chwiejność. Okazuje się, że nie tylko słownictwo odzieżowe jest w polszczyźnie niestabilne. Trwałe nie są również frazeologizmy z komponentem będącym albo historyczną nazwą garderoby, albo dawną nazwą odzieży po semantycznej modyfikacji. W artykule przedstawione zostały losy tego typu połączeń w polszczyźnie.
    Otwórz link do artykułu w pdf
  • E. DEPTUCHOWA: Prof. dr hab. Wacław Twardzik (27 X 1937 - 25 IV 2014)

ZE ZJAWISK WSPÓŁCZESNEGO JĘZYKA POLSKIEGO

RECENZJE

  • A. ZIELIŃSKA, Mowa pogranicza. Studium o językach i tożsamościach w regionie lubuskim, przez B. ZIAJKĘ
  • A. SIWIEC, Nazwy własne obiektów handlowo-usługowych w przestrzeni miasta, przez M. Famielec

KRONIKA

  • K. DERMANOWSKI: V Międzynarodowa Konferencja Naukowa Słowo z perspektywy językoznawcy i tłumacza. Polszczyzna w tekstach przekładu

Nowości wydawnicze i książki nadesłane