Zeszyt 4. rocznika XCI

  • Krystyna KOWALIK: Profesor Stanisław Urbańczyk jako slawista
  • Władysław T. MIODUNKA: Język polski w świecie – certyfikacja jego znajomości a globalizacja
  • Urszula BIJAK: Chrematonimy odhydronimiczne (próba rekonesansu)
    Artykuł poświęcony jest współczesnym chrematonimom powstałym w procesie transonimizacji, a także kompozycji od wybranych nazw rzek z dorzecza Wisły. Zebrany w Internecie materiał zgrupowany został w trzech kategoriach: chrematonimy marketingowe, społecznościowe i ideacyjne, a w obrębie tych kategorii według typów obiektów. Szkic prezentuje strukturę chrematonimów odhydronimicznych oraz miejsce i funkcję nazw wodnych w tego typu onimach.
  • Anna ANDRZEJCZUK: Dwoje urodzin to brzmi dziwnie. Norma językowa dotycząca połączeń rzeczowników plurale tantum z liczebnikami a jej realizacja w tekstach
    Jednym z większych wyzwań dla przeciętnego Polaka jest wyrażenie informacji o liczbie desygnatów, których nazwa jest rzeczownikiem plurale tantum. Teoretycznie normatywiści podają użytkownikom polszczyzny prostą instrukcję, że rzeczowniki PT mogą być liczone za pomocą liczebnika zbiorowego. Jednak już powierzchowna analiza cytatów z Narodowego Korpusu Języka Polskiego i z Internetu prowadzi do wniosku, że normę tę użytkownicy polszczyzny odrzucają. Autorka w niniejszym artykule prezentuję podział rzeczowników plurale tantum ze względu na sposób ich liczenia. Ponadto przedstawia statystykę sposobu ich liczenia opartą na zasobach NKJP i Internetu.
  • Danuta SKOWROŃSKA: Konstrukcje hybrydalne typu stare profesory wiedzieli, młode doktory pytali w języku polskim
    We współczesnych tekstach internetowych oraz w polszczyźnie mówionej można znaleźć wiele przykładów tzw. konstrukcji hybrydalnych, tj. niestandardowych połączeń składniowych związanych z przemieszaniem form rodzaju męskoosobowego i niemęskoosobowego. Niektóre z tych konstrukcji (np. chłopaki przyszli) przyjęły się w języku polskim na tyle mocno, że uważane są za bardziej poprawne od połączeń wzorcowych (chłopaki przyszły, chłopacy przyszli), inne traktuje się jako ewidentne błędy (ci doktory, te politycy). Celem artykułu jest prezentacja różnorodnych typów konstrukcji hybrydalnych i ich analiza w świetle normy językowej. Materiał badawczy pochodzi z Internetu oraz korpusów językowych: Narodowego Korpusu Języka Polskiego oraz Korpusu IPI PAN.
  • Beata JEZIERSKA: Innowacje leksykalne w polskim dyskursie prasowym na przykładzie tygodnika Newsweek (próba typologii)
    Celem artykułu jest przedstawienie najciekawszych przykładów innowacji leksykalnych wyekscerpowanych z tygodnika społeczno-politycznego Newsweek. Na podstawie badań wynotowałam 250 nowych wyrazów. Okazało się, że największą grupę stanowią zapożyczenia właściwe (37%); 26% to neologizmy słowotwórcze, 18% – zapożyczenia sztuczne, a 8% – neosemantyzmy.

ZE ZJAWISK WSPÓŁCZESNEGO JĘZYKA POLSKIEGO

  • Piotr DWORNICZAK: Czy optymalny nie jest stopniowalny? (z dopiskiem P. Żmigrodzkiego)
    W artykule rozważana jest możliwość użycia w pewnych kontekstach wyrażenia najbardziej optymalny. Postawiona została teza, że w niektórych sytuacjach, zwłaszcza w wypowiedziach z dziedziny teorii podejmowania decyzji w warunkach niepewności typu rozmytego, zwrot ten może nie być uznany za błąd językowy.
  • Joanna GORZELANA: Czy niewierny Tomasz jest wyrażeniem recesywnym?
    Tekst dotyczy pochodzenia i funkcjonowania w języku polskim związku frazeologicznego niewierny Tomasz ‚ktoś nieufny, sceptyczny, chcący wszystko osobiście sprawdzić, niedowiarek’. Wyrażenie jest aluzją do Pisma Świętego i zalicza się do biblizmów powstałych na podstawie tłumaczenia Biblii Jakuba Wujka. W tym frazeologizmie leksem niewierny ma dawne znaczenie ‚taki, który nie wierzy’, chociaż współcześnie oznacza on przede wszystkim ‚taki, który nie dochowuje wiary’. Powojenne tłumaczenia Biblii nie zawierają określenia niewierny w odniesieniu do Tomasza Apostoła, lecz inne formy wskazujące jednoznacznie na jego niedowiarstwo. Chociaż dawniejsza literatura i współczesna publicystyka wykorzystuje frazeologizm niewierny Tomasz, jest on przez młodzież coraz słabiej znany. Badania ankietowe wskazują, że ok. 30% studentów nie zna tego frazeologizmu. Może więc struktura ta powoli wycofa się z czynnego słownictwa Polaków?
  • Stanisław BĄBA, Jarosław LIBEREK: O zwrocie wypłakiwać się komuś w kamizelkę

RECENZJE

  • Ewa Młynarczyk: Polskie słownictwo handlowe XVI i XVII wieku (na materiale krakowskich ksiąg praw miejskich i lustracji królewszczyzn) (przez Macieja MĄCZYŃSKIEGO)
  • Ewelina Kwapień, Kształtowanie się zasobu leksykalnego polszczyzny XIX wieku – rzeczowniki (na podstawie danych leksykograficznych) (przez Bożenę SIERADZKĄ-BAZIUR)
  • Anotowany korpus dialogów telefonicznych, pod red. Małgorzaty Marciniak (przez Piotra ŻMIGRODZKIEGO)

KRONIKA

  • R. BURA: LXVIII Zjazd Polskiego Towarzystwa Językoznawczego w roku 2010