Zeszyt 3. rocznika XCV

  • M. MALEC: Profesor Marian Kucała (2 II 1927–20 X 2014)
  • J. LIBEREK: Profesor Stanisław Bąba (5 IX 1939–25 VIII 2014)
  • P. ZBRÓG: Zagadnienia poprawności językowej w Wielkim słowniku języka polskiego PAN
    W artykule omówiono wybrane zagadnienia ujmowania kwestii poprawnościowych w Wielkim słowniku języka polskiego PAN. Wkrótce będzie to największy elektroniczny słownik ogólny, zawierający rozbudowaną siatkę informacji o jednostkach języka. Z tego względu dla wielu użytkowników polszczyzny stanie się on ważnym narzędziem w ocenie normatywnej zjawisk językowych. Jak wynika z analizy części haseł, opublikowanych dotychczas w sieci, autorzy pośrednio lub wprost podają w nich wskazówki poprawnościowe dotyczące posługiwania się opisanymi jednostkami, przestrzegają także przed formami uznanymi za błędne. Niejednokrotnie jednak opisy nie są konsekwentne, kompletne, niekiedy brakuje informacji podawanych w bardzo podobnych grupach leksemów, nie zawsze są przestrzegane założenia metodologiczne, przedstawione we Wstępie. W artykule wykazano, że ze względu na rangę społeczną słownika warto dokonać ponownej analizy opracowanego materiału tak, aby stał się on kompletnym źródłem dla jego użytkowników.
  • P. ŻMIGRODZKI: O błędach (nie tylko) językowych, stylu odbioru dzieła leksykograficznego i perspektywach polskiej normatywistyki językowej (w odpowiedzi Piotrowi Zbrógowi)
    Artykuł stanowi odpowiedź autora, będącego jednocześnie redaktorem naukowym Wielkiego słownika języka polskiego PAN, na uwagi, jakie w stosunku do tego słownika zgłosił Piotr Zbróg, dotyczące przedstawienia w nim wybranych aspektów problematyki poprawności językowej. Część uwag autor uznał za słuszne, część – za wynikające z błędnej interpretacji zasad opisu leksykograficznego w WSJP PAN. Przedstawił także kilka postulatów dotyczących zadań współczesnej normatywistyki językowej w Polsce.
  • R. SŁABCZYŃSKI: Masakra – wyraz modny współczesnej polszczyzny
    Artykuł przedstawia znaczenie i pragmatyczne funkcje słowa masakra, które we współczesnej polszczyźnie stopniowo traci swoje negatywne konotacje semantyczne związane z okrutnym zabijaniem, rzezią i staje się uniwersalnym wyrazem służącym wyrażaniu emocji, oceny (zarówno negatywnej, jak i pozytywnej), dużego natężenia jakiejś cechy albo zjawiska. W pracy zaprezentowano funkcjonowanie tego wyrazu w tekstach mówionych i pisanych, m.in. w wypowiedziach charakterystycznych dla codziennej komunikacji nieoficjalnej, w artykułach, komentarzach i reklamach zamieszczonych na różnych stronach internetowych.
  • I. BOGOCZ, M. BORTLICZEK: Mowa potoczna Zaolzian
    Artykuł został przygotowany na podstawie badań terenowych przeprowadzonych w czerwcu 2013 roku. Badaniami objęto dzieci i młodzieży polskich szkół mniejszościowych w czeskiej części Śląska Cieszyńskiego. Celem badań było zweryfikowanie niektórych rozpowszechnionych zdań (mitów) na temat tutejszej sytuacji językowej. Na podstawie analizy autentycznych tekstów autorki doszły do następujących wniosków: 1) miejscowa potoczność nie jest identyczna z tradycyjną gwarą cieszyńską; 2) różni się ona wyraźnie od potoczności (potocznej mowy polskiej) po polskiej stronie granicy. Do artykułu zostały dołączone cztery transkrypcje fonetyczne tekstów nagranych w trakcie badań.
  • L. JOCZ: Akcent wyrazowy we współczesnej kaszubszczyźnie centralnej
    Artykuł poświęcony jest akcentowi wyrazowemu we współczesnych gwarach centralnokaszubskich. Materiał stanowi ponad 5000 słów od 17 informatorów. Starsze opisy poświadczają dla kaszubszczyzny centralnej akcent kolumnowy, z tendencją do akcentu inicjalnego, niemal zanikającą na południowym wschodzie tego terenu. W pewnych nowszych opisach sugerowane jest przyjęcie konsekwentnej akcentuacji inicjalnej w całej kaszubszczyźnie centralnej. W artykule wykazano dobre zachowanie akcentu swobodnego i kolumnowego na północno-zachodniej części obszaru. Również na południowym wschodzie tego typu akcent jest mniej lub bardziej konsekwentnie zachowany w pewnych typach słowotwórczych, pomimo zauważalnej tendencji do akcentu inicjalnego. Poza tym w materiale stwierdzono bardzo ciekawą, dotychczas nieopisaną innowację, polegającą na zależności akcentu czasowników prefiksalnych i negowanych od aspektu.
  • I. KĘPKA: Rola sacrum w języku piosenek polskich kibiców piłki nożnej
    Celem artykułu jest ukazanie roli sacrum w piosenkach polskich kibiców piłki nożnej. Stosowanie leksyki i frazeologii związanych ze sferą sacrum służy pozytywnemu wartościowaniu własnej drużyny; posługiwanie się zaś określeniami nacechowanymi ujemnie i wulgaryzmami silnie deprecjonuje drużynę przeciwnika. Używanie tak przeciwstawnej leksyki – ze sfery transcendentnej i brutalnego świata stadionowych chuliganów – wspiera i usprawiedliwia (według nich) agresję, którą oglądamy nie tylko na stadionach w czasie meczów, ale także na co dzień, na naszych ulicach.

ZE ZJAWISK WSPÓŁCZESNEGO JĘZYKA

  • R. KUCHARZYK: Cieszynka – drobiazg w zasadzie sportowy
  • P. ŻMIGRODZKI: Padolino – na boisku i na torach

RECENZJE

  • J. WANIAKOWA, Polskie gwarowe nazwy dziko rosnących roślin zielnych na tle słowiańskim, przez B. WALCZAKA
  • Wszystko zależy od przyimka. Bralczyk, Miodek, Markowski w rozmowie z Jerzym Sosnowskim, przez P. ŻMIGRODZKIEGO

Rada Języka Polskiego kadencji 2015–2018
Sprawozdanie z działalności Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego w 2014 roku
Oddziały Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego
Informacja dla autorów prac przesyłanych do Języka Polskiego
Nowości wydawnicze i książki nadesłane