Słowa kluczowe
stylistyka
estetyka i etyka wypowiedzi
wulgarność
Jak cytować
Abstrakt
Autorka omawia zjawisko ekspansji wulgarności we współczesnej polszczyźnie ogólnej w kontaktach i wypowiedziach o charakterze oficjalnym. Wulgarność rozumie jako proces dehumanizacji życia, deprecjonowania wartości, który zagraża tożsamości narodowej. Zachowania kulturowe pozbawione smaku, płaskie, ordynarne odnosi do stylistyki, estetyki i etyki wypowiedzi. Problem wulgaryzacji języka ukazuje z perspektywy etnokulturowej. Omawia przyczyny degradacji systemu socjokulturowego i wskazuje celowość działań, które przywracałyby wartości etyczne i estetyczne w zachowaniach językowych i pozajęzykowych kształtujących współczesną polszczyznę ogólną i kulturę wysoką.
Bibliografia
Bańko M. (red.) 2000: Inny słownik języka polskiego PWN, t. 2, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Biernacka-Ligięza I. 1999: Wulgaryzmy a łamanie normy kulturowej, [w:] Mowa rozświetlona myślą. Świadomość normatywno-stylistyczna współczesnych Polaków, pod red. J. Miodka, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław, s. 166–81.
Zobacz w Google Scholar
Bugajski M. 2006: Język w komunikowaniu, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Czesak A. 2005: Czy gwarowe wyzwiska są wyrazem agresji?, [w:] Język a Kultura 17. Życzliwość i agresja w języku i kulturze, pod red. A. Dąbrowskiej, A. Nowakowskiej, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław, s. 283–8.
Zobacz w Google Scholar
Dąbrowska A. 1994: Eufemizmy współczesnego języka polskiego, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław.
Zobacz w Google Scholar
Dąbrowska A. 2008: Zmiany obszarów podlegających tabu we współczesnej kulturze, [w:] Język a Kultura 20. Tom jubileuszowy, pod red. A. Dąbrowskiej, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław, s. 173–96.
Zobacz w Google Scholar
DoroszewskiW. 1982: Język. Myślenie. Działanie. Rozważania językoznawcy, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Doroszewski W. (red.) 1967: Słownik języka polskiego, t. 9, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Dubisz S. (red.) 2003: Uniwersalny słownik języka polskiego, t. 5, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Dunaj B. (red.) 2000: Słownik współczesnego języka polskiego, t. 5, Wydawnictwo SMS, Kraków.
Zobacz w Google Scholar
Furdal A. 2007: Rok Języka Polskiego, Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego LXIII, s. 5–10.
Zobacz w Google Scholar
Gajda S. 1999: Współczesna polska rzeczywistość językowa i jej badanie, [w:] Mowa rozświetlona myślą. Świadomość normatywno-stylistyczna współczesnych Polaków, pod red. J. Miodka, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław, s. 8–14.
Zobacz w Google Scholar
Gajda S. 2008: Słowiańskie dyskursy tożsamościowe, [w:] Tożsamość a język w perspektywie slawistycznej, pod red. S. Gajdy, Uniwersytet Opolski, Instytut Filologii Polskiej, Opole, s. 7–17.
Zobacz w Google Scholar
Grochowski M. 1995: Słownik polskich przekleństw i wulgaryzmów, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Grybosiowa A. 2003: Liberalizacja społecznej oceny wulgaryzmów, [w:] ead., Język wtopiony w rzeczywistość, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice, s. 32–41.
Zobacz w Google Scholar
Grybosiowa A. 2008: Nowa jakość — nowa nazwa? (o nazwie inteligencja), [w:] Język a Kultura 20. Tom jubileuszowy, pod red. A. Dąbrowskiej, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław, s. 51–8.
Zobacz w Google Scholar
Handke K. 1994: Wulgaryzmy w języku Polek XX wieku, [w:] Polszczyzna dawna i współczesna. Materiały z ogólnopolskich konferencji językoznawczych, pod red. C. Łapicza, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń, s. 49–60.
Zobacz w Google Scholar
Handke K. 2008: Socjologia języka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Kamińska-Szmaj I. 2001: Słowa na wolności. Język polityki po 1989 roku. Wypowiedzi, dowcip polityczny, słownik inwektyw, Wydawnictwo Europa, Wrocław.
Zobacz w Google Scholar
Kamińska-Szmaj I. (red.) 2001: Słownik wyrazów obcych, Wydawnictwo Europa, Wrocław.
Zobacz w Google Scholar
Kamińska-Szmaj I. 2007: Agresja językowa w życiu publicznym. Leksykon inwektyw politycznych 1918–2000, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław.
Zobacz w Google Scholar
Klemensiewicz Z. 1965: Higiena językowego obcowania, Język Polski XLV, s. 1–8 (online: http://mbc.malopolska.pl/dlibra/plain-content?id=18150, dostęp: 8 marca 2011).
Zobacz w Google Scholar
Klemensiewicz Z. 1982a: Język i żargon, [w:] id., Składnia, stylistyka, pedagogika językowa, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa, s. 710–8.
Zobacz w Google Scholar
Klemensiewicz Z. 1982b: Z młodzieżą o mowie ojczystej, [w:] id., Składnia, stylistyka, pedagogika językowa, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa, s. 785–800.
Zobacz w Google Scholar
KopalińskiW. 2000: Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych z almanachem, Świat Książki, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Kowalikowa J. 1994: Znaczenie i funkcja wyrazów tzw. brzydkich we współczesnej polszczyźnie mówionej, [w:] Współczesna polszczyzna mówiona w odmianie opracowanej (oficjalnej), pod red. Z. Kurzowej, W. Śliwińskiego, Universitas, Kraków, s. 107–113.
Zobacz w Google Scholar
Kowalikowa J. 2000: Wulgaryzmy we współczesnej polszczyźnie, [w:] Język a komunikacja 1. Język trzeciego tysiąclecia, pod red. G. Szpili, Tertium, Kraków, s. 121–32.
Zobacz w Google Scholar
Kowalikowa J. 2008: O wulgaryzacji i dewulgaryzacji we współczesnej polszczyźnie, [w:] Język a Kultura 20. Tom jubileuszowy, pod red. A. Dąbrowskiej, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław, s. 81–8.
Zobacz w Google Scholar
Lubaś W. 2001: Język potoczny, [w:] Najnowsze dzieje języków słowiańskich. Język polski, pod red. S. Gajdy, Uniwersytet Opolski, Instytut Filologii Polskiej, Opole, s. 220–42.
Zobacz w Google Scholar
Markowski A. 2007: Kultura języka polskiego. Teoria. Zagadnienia leksykalne, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Miłosz C. 1996: Grozi nam płaskość i wulgarność. Z Czesławem Miłoszem rozmawia Jerzy Illg, http://www.milosz.pl/wywiad_grozinamplaskosc.php (dostęp: 10 stycznia 2009).
Zobacz w Google Scholar
Mosiołek-Kłosińska K. 2000: Wulgaryzacja języka w mediach, [w:] Język w mediach masowych, pod red. J. Bralczyka, K. Mosiołek-Kłosińskiej, Rada Języka Polskiego, Upowszechnianie Nauki — Oświata UN–O, Warszawa, s. 112–9.
Zobacz w Google Scholar
Ożóg K. 2007: Polszczyzna przełomu XX i XXI wieku. Wybrane zagadnienia, Biblioteka FRAZY, Rzeszów.
Zobacz w Google Scholar
PisarekW. 1999: Wprowadzenie, [w:] Polszczyzna 2000. Orędzie o stanie języka na przełomie tysiącleci, pod red. W. Pisarka, Rada Języka Polskiego, Ośrodek Badań Prasoznawczych UJ, Kraków, s. 5–11.
Zobacz w Google Scholar
Puzynina J. 1997: Słowo — wartość — kultura, Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin.
Zobacz w Google Scholar
Sobol E. (red.) 2000: Słownik wyrazów obcych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Szymczak M. (red.) 1981: Słownik języka polskiego, t. 3, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Taras B. 2005: Przekleństwa i wulgaryzmy w języku mieszkańców wsi rzeszowskiej, [w:] Język a Kultura 17. Życzliwość i agresja w języku i kulturze, pod red. A. Dąbrowskiej, A. Nowakowskiej, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław, s. 305–14.
Zobacz w Google Scholar
Tokarski J. (red.) 1971: Słownik wyrazów obcych PWN, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Urbańczyk S. 1999: Sytuacja języka polskiego w Polsce niepodległej, Język Polski LXXIX, s. 199–208.
Zobacz w Google Scholar
Warchala J. 2003: Kategoria potoczności w języku, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice.
Zobacz w Google Scholar
Wierzbicka A. 2008: Podmiot rozdwojony w sobie: dwa języki, dwie kultury, jedno (?) ja, [w:] Podmiot w języku i kulturze, pod red. J. Bartmińskiego, A. Pajdzińskiej, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin, s. 139–59.
Zobacz w Google Scholar
Wilkoń A. 2000: Typologia odmian językowych współczesnej polszczyzny, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice.
Zobacz w Google Scholar
Zgółkowa H. 2008: Podstawowy słownik języka polskiego z zarysem gramatyki polskiej, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań.
Zobacz w Google Scholar
Zimny R., Nowak P. 2009: Słownik polszczyzny politycznej po roku 1989, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar