Słowa kluczowe
Pilzno
Kraków
Jak cytować
Abstrakt
Celem artykułu jest ustalenie, czy regionalizmy leksykalne typowe dla Krakowa występują również w Pilźnie (niewielkim miasteczku położonym w południowo-zachodniej części woj. podkarpackiego, między Tarnowem a Dębicą), czy też zaznaczają się pewne różnice. Badaniom poddanych zostało 15 mieszkańców Pilzna o wykształceniu wyższym i średnim, należących do trzech przedziałów wiekowych. Materiał został zebrany metodą kwestionariuszową. Dla potrzeb tego tekstu wybranych zostało 69 regionalizmów krakowskich, które ustalone zostały na podstawie prac K. Nitscha, J. Kowalikowej, B. Dunaja i M. Mycawki oraz skonfrontowane z wynikami badań regionalizmów uzyskanymi w Pilźnie. Zebrane przykłady wykazały, że w mowie mieszkańców Pilzna wśród regionalizmów leksykalnych dominują zdecydowanie formy zaliczane do regionalizmów krakowskich. Zgodność regionalizmów pilzneńskich z krakowskimi szacuje się na ok. 95%.
Bibliografia
Bieńkowska D., Cybulski M., Umińska-Tytoń E. 2007: Słownik dwudziestowiecznej Łodzi. Konteksty historyczne, społeczne, kulturowe, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
Zobacz w Google Scholar
Danysz A. 1914: Odrębności słownikarskie kulturalnego języka polskiego w Wielkopolsce w stosunku do kulturalnego języka w Galicji, Język Polski II, s. 243–61.
Zobacz w Google Scholar
Dunaj B. 1989: Język mieszkańców Krakowa, cz. I. Zagadnienia teoretyczne, fonetyka, fleksja, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Uniwersytet Jagielloński, Warszawa–Kraków.
Zobacz w Google Scholar
Dunaj B., Mycawka M. 2002: Badania regionalizmów leksykalnych, [w:] Dialektologia jako dziedzina językoznawstwa i przedmiot dydaktyki. Księga jubileuszowa dedykowana profesorowi Karolowi Dejnie, pod red. S. Gali, Łódzkie Towarzystwo Naukowe, Łódź, s. 105–10.
Zobacz w Google Scholar
Dunaj B., Mycawka M. 2004: Kto przynosi prezenty pod choinkę, czyli o współczesnych regionalizmach leksykalnych, Rozprawy Komisji Językowej ŁTN XLIX, s. 141–7.
Zobacz w Google Scholar
Dunaj B., Mycawka M. 2006: Regionalizmy leksykalne w badaniach polszczyzny miejskiej, [w:] Miasto. Przestrzeń zróżnicowana językowo, kulturowo i społecznie, pod red. M. Święcickiej, Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz, s. 64–76.
Zobacz w Google Scholar
Dyszak A.S. 2008: Jak mówili bydgoszczanie. Mały słownik gwary bydgoskiej, Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy, Bydgoszcz.
Zobacz w Google Scholar
Furdal A. 1965: W sprawie zasięgu niektórych właściwości polskiego dialektu kulturalnego, Rozprawy Komisji Językowej WTN V, s. 233–54.
Zobacz w Google Scholar
Furdal A. 1967: Z polskich regionalizmów słownikowych i składniowych, Zeszyty Naukowe WSP w Opo lu, Językoznawstwo 3, s. 23–32.
Zobacz w Google Scholar
Furdal A. 1973: Materiały do kwestionariusza do badania dialektów kulturalnych i miejskich w Polsce, Rozprawy Komisji Językowej WTN IX, s. 41–59.
Zobacz w Google Scholar
Kamińska M. 1991: Wybrane zagadnienia polszczyzny familijnej Łodzi (powtórzenia), [w:] Regionalizmy w języku familijnym. Zbiór studiów, pod red. K. Handke, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wro cław, s. 22–31.
Zobacz w Google Scholar
Kamińska M. 2005: Polszczyzna mówiona mieszkańców Łodzi i okolic w ujęciu socjolingwistycznym, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, s. 115–21.
Zobacz w Google Scholar
Kowalikowa J. 1981: Niektóre regionalizmy leksykalne w mowie młodzieży szkolnej Krakowa, [w:] Studia nad polszczyzną mówioną Krakowa 1, Zeszyty Naukowe UJ, Prace Językoznawcze 70, pod red. B. Dunaja, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa, s. 69–87.
Zobacz w Google Scholar
Kowalikowa J. 1984: Regionalizmy leksykalne w mowie mieszkańców Krakowa, [w:] Studia nad polszczyzną mówioną Krakowa 2, Zeszyty Naukowe UJ, Prace Językoznawcze 79, pod red. B. Dunaja, nakł. Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków, s. 123–45.
Zobacz w Google Scholar
Kowalikowa J. 1991: Słownictwo młodych mieszkańców Krakowa, Zeszyty Naukowe UJ, Prace Językoznawcze 105, nakł. Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.
Zobacz w Google Scholar
Kucała M. 1994: Twoja mowa cię zdradza. Regionalizmy i dialektyzmy języka polskiego, Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego, Kraków.
Zobacz w Google Scholar
Kurzowa Z. 1993a: Polszczyzna Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich do 1939 roku, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Kurzowa Z. 1993b: Język polski Wileńszczyzny i kresów północno-wschodnich XVI–XX w., Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Nitsch K. 1914: Odrębności słownikowe Poznania, Krakowa, Warszawy, Język Polski II, s. 261–71.
Zobacz w Google Scholar
Pelcowa H. 2006: Regionalizmy czy dialektyzmy — o zjawiskach językowych wspólnych miejskiej polszczyźnie mówionej i gwarom ludowym, [w:] Miasto. Przestrzeń zróżnicowana językowo, kulturowo i społecznie, pod red. M. Święcickiej, Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz, s. 87–103.
Zobacz w Google Scholar
Pilich J. 1975: Siedleckie regionalizmy leksykalne, Zeszyty Naukowe WSP w Siedlcach, seria A, Nauki Humanistyczne, II, s. 110–45.
Zobacz w Google Scholar
Piotrowicz A. 1991: Typy regionalizmów leksykalnych, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Adama Mickiewicza, Poznań.
Zobacz w Google Scholar
Święcicka M. 2003: Sposoby definiowania regionalizmów przez młodych mieszkańców Bydgoszczy, [w:] Polszczyzna bydgoszczan. Historia i współczesność, pod red. M. Święcickiej, Wydawnictwo Akademii Bydgoskiej, Bydgoszcz, s. 95–114.
Zobacz w Google Scholar
Święcicka M. 2004: Polszczyzna bydgoszczan. Stan badań, metodologia, perspektywy badawcze, [w:] Polszczyzna mówiona mieszkańców miast. Księga referatów z konferencji językoznawczej w Białymstoku, pod red. H. Sędziak, Uniwersytet w Białymstoku, Białystok, s. 41–51.
Zobacz w Google Scholar
Typy regionalizmów leksykalnych 1997: pod red. M. Gruchmanowej, B. Walczaka, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Waniakowa J. 2005: Regionalizmy a gwary na przykładzie nazw roślin, Biuletyn PTJ LXI, s. 119–28.
Zobacz w Google Scholar
Wieczorkiewicz B. 1966a: Słownik gwary warszawskiej XIX wieku, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Wieczorkiewicz B. 1966b: Gwara warszawska dawniej i dziś, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Wielki słownik poprawnej polszczyzny PWN 2004: pod red. A. Markowskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Witaszek-Samborska M. 1987: Regionalizmy leksykalne w mowie inteligencji poznańskiej, Studia Polonistyczne XIV–XV, s. 335–47.
Zobacz w Google Scholar
Wróblewski P. 1981: Regionalizmy w języku inteligencji białostockiej, [w:] Współczesna polszczyzna. Wybór zagadnień, pod red. H. Kurkowskiej, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa, s. 309–20.
Zobacz w Google Scholar