Frazemowość narzędnikowych form liczebnikowych na -u
PDF

Słowa kluczowe

liczebnik
narzędnik
frazem

Jak cytować

Przepiórkowski, A. (2021). Frazemowość narzędnikowych form liczebnikowych na -u. Język Polski, (3), 5–15. https://doi.org/10.31286/JP.101.3.1

Abstrakt

Celem niniejszego artykułu jest wykazanie, że – wbrew opiniom wyrażanym w słownikach, gramatykach, podręcznikach do nauki języka polskiego i pracach teoretycznych – narzędnikowe formy liczebników głównych kończące się na -u (np. pięciu) nie są we współczesnej polszczyźnie dystrybucyjnie równoważnymi wariantami form na -oma (np. pięcioma). Na podstawie danych z Narodowego Korpusu Języka Polskiego pokazano, że występowanie narzędnikowych form na -u jest w wypadku liczebników prostych ograniczone do konstrukcji przed X-u laty, podczas gdy formy na -oma są w pełni produktywne. Na potrzeby odróżnienia w opisie formalnym języka polskiego form występujących we frazemach (tj. szeroko rozumianych związkach frazeologicznych) od form w pełni produktywnych autor wprowadza kategorię frazemowość.

https://doi.org/10.31286/JP.101.3.1
PDF

Bibliografia

Bartnicka B., Satkiewicz H. 1990: Gramatyka języka polskiego dla cudzoziemców, Wiedza Powszechna, Warszawa.

Bień J.S., Saloni Z., 1982: Pojęcie wyrazu morfologicznego i jego zastosowanie do opisu fleksji polskiej (wersja wstępna), „Prace Filologiczne” XXXI, s. 31–45.

Derwojedowa M., Karaś H., Kopcińska D. (red.) 2005: Język polski: Kompendium, Świat Książki, Warszawa.

Dąbrowska A., Łobodzińska R. 1995: Polski dla cudzoziemców, Towarzystwo Przyjaciół Polonistyki Wrocławskiej, Wrocław.

Górski R.L., Łaziński M. 2012: Reprezentatywność i zrównoważenie korpusu, [w:] A. Przepiórkowski, M. Bańko, R.L. Górski, B. Lewandowska-Tomaszczyk (red.), Narodowy Korpus Języka Polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, s. 25–36.

Gruszczyński W., Saloni Z. 1978: Składnia grup liczebnikowych we współczesnym języku polskim, „Studia Gramatyczne” II, s. 17–42.

Hajnicz E., Nitoń B., Patejuk A., Przepiórkowski A., Woliński M. 2015: Internetowy słownik walencyjny języka polskiego oparty na danych korpusowych, „Prace Filologiczne” LXV, s. 95–110.

ISJP: Inny słownik języka polskiego, t. 1–2, red. M. Bańko, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000.

Jadacka H. 2005: Kultura języka polskiego. Fleksja, słowotwórstwo, składnia, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Janus D., Przepiórkowski A. 2007: Poliqarp. An open source corpus indexer and search engine with syntactic extensions, [w:] Proceedings of the ACL 2007 Demo and Poster Sessions, Prague, s. 85–88.

Laskowski R. 1999: Liczebnik, [w:] R. Grzegorczykowa, R. Laskowski, H. Wróbel (red.), Gramatyka współczesnego języka polskiego. Morfologia, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, wyd. 3, s. 341–351.

Markowski A. 2003: Język polski. Poradnik profesora Andrzeja Markowskiego, Wilga, Warszawa.

Mędak S. 2010: Liczebnik też się liczy!, Universitas, Kraków.

NKJP: Narodowy Korpus Języka Polskiego (online: http://nkjp.pl).

Przepiórkowski A. 2004: O wartości przypadka podmiotów liczebnikowych, „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego” LX, s. 133–143.

Przepiórkowski A. 2009: A comparison of two morphosyntactic tagsets of Polish, [w:] V. Koseska-Toszewa, L. Dimitrova, R. Roszko (red.), Representing Semantics in Digital Lexicography. Proceedings of MONDILEX Fourth Open Workshop, Warszawa, s. 138–144.

Przepiórkowski A., Bańko M., Górski R.L., Lewandowska-Tomaszczyk B. (red.) 2012: Narodowy Korpus Języka Polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Przepiórkowski A., Hajnicz E., Andrzejczuk A., Patejuk A., Woliński M. 2017: Walenty: gruntowny składniowo-semantyczny słownik walencyjny języka polskiego, „Język Polski” XVII, z. 1, s. 30–47.

Przepiórkowski A., Hajnicz E., Patejuk A., Woliński M. 2014a: Extended phraseological information in a valence dictionary for NLP applications, [w:] Proceedings of the Workshop on Lexical and Grammatical Resources for Language Processing (LG-LP 2014), Association for Computational Linguistics and Dublin City University, Dublin, s. 83–91.

Przepiórkowski A., Hajnicz E., Patejuk A., Woliński M., Skwarski F., Świdziński M. 2014b: Walenty: Towards a comprehensive valence dictionary of Polish, [w:] N. Calzolari, K. Choukri, T. Declerck, H. Loftsson, B. Maegaard, J. Mariani, A. Moreno, J. Odijk, S. Piperidis (red.), Proceedings of the Ninth International Conference on Language Resources and Evaluation, LREC 2014, European Language Resources Association (ELRA), Reykjavík, s. 2785–2792.

Przepiórkowski A., Krynicki Z., Dębowski Ł., Woliński M., Janus D., Bański P. 2004: A search tool for corpora with positional tagsets and ambiguities, [w:] Proceedings of the Fourth International Conference on Language Resources and Evaluation, LREC 2004, European Language Resources Association (ELRA), Lisbon, s. 1235–1238.

Przepiórkowski A., Woliński M. 2003: A flexemic tagset for Polish, [w:] Proceedings of Morphological Processing of Slavic Languages, EACL 2003, Budapest, s. 33–40.

Saloni Z. 1976: Kategoria rodzaju we współczesnym języku polskim, [w:] R. Laskowski (red.), Kategorie gramatyczne grup imiennych we współczesnym języku polskim, „Prace Instytutu Języka Polskiego” XIV, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław, s. 43–78.

Saloni Z. 1977: Kategorie gramatyczne liczebników we współczesnym języku polskim, „Studia Gramatyczne” I, s. 145–173.

Saloni Z. 1992: New remarks on Polish numerals, [w:] A. Clas (red.), Le mot, les mots, les bons mots / Word, words, witty words. A Festschrift for Igor A. Mel’čuk, Les Presses de l’Université de Montréal, Montreal, s. 171–182.

Saloni Z., Gruszczyński W., Woliński M., Wołosz R. 2007: Słownik gramatyczny języka polskiego, Wiedza Powszechna, Warszawa.

Saloni Z., Świdziński M. 2007: Składnia współczesnego języka polskiego, wyd. 5, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Schenker A.M. 1971: Some remarks on Polish quantifiers, „Slavic and East European Journal” XV(1), s. 54–59.

SGJP: Woliński M., Saloni Z., Wołosz R., Gruszczyński W., Skowrońska D., Bronk Z.: Słownik gramatyczny języka polskiego, wyd. 4, Warszawa 2000 (online: http://sgjp.pl/, dostęp: 1 sierpnia 2020) .

SJPDun: Słownik współczesnego języka polskiego, red. B. Dunaj, Wilga, Warszawa 1996.

Szałkiewicz Ł., Przepiórkowski A. 2012: Anotacja morfoskładniowa, [w:] A. Przepiórkowski, M. Bańko, R.L. Górski, B. Lewandowska-Tomaszczyk (red.), Narodowy Korpus Języka Polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, s. 59–96.

Wróbel H. 2001: Gramatyka języka polskiego, OD NOWA, Kraków.

WSJP PAN: Wielki słownik języka polskiego PAN, red. P. Żmigrodzki (online: http://www.wsjp.pl/, dostęp: 6 sierpnia 2020).

WSPP: Wielki słownik poprawnej polszczyzny, red. A. Markowski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2004.

Żmigrodzki P., Bańko M., Batko-Tokarz B., Bobrowski J., Czelakowska A., Grochowski M., Przybylska R., Waniakowa J., Węgrzynek K. (red.) 2018: Wielki słownik języka polskiego PAN. Geneza, koncepcja, zasady opracowania, Instytut Języka Polskiego PAN, Kraków.