Konceptualizacja pojęcia narratio w świecie indoeuropejskim
PDF

Słowa kluczowe

kognitywizm
etymologia
konceptualizacja
językowy obraz świata

Jak cytować

Wyrwas, K. (2014). Konceptualizacja pojęcia narratio w świecie indoeuropejskim. Język Polski, 94(3), 212–218. https://doi.org/10.31286/JP.94.3.3

Abstrakt

W artykule przedstawiono próbę zrekonstruowania dawnego językowego obrazu czynności opowiadania na podstawie etymologii współczesnych czasowników w językach indoeuropejskich. Posługując się danymi słownikowymi, opisano konceptualizacje towarzyszące powstaniu takich jednostek, jak łacińskie nārrāre wraz z pochodzącymi od niego czasownikami z grupy języków romańskich, polskie opowiadać i inne czasowniki z grupy słowiańskiej mające wspólnego językowego przodka i formy mu pokrewne istniejące w językach wschodnio– i południowosłowiańskich, a także czasowniki z grupy germańskiej, takich m.in., jak niemieckie erzählen i angielskie to tell. Analizy pokazały, że w każdej grupie językowej w procesie nazwotwórczym dominująca okazała się inna cecha językowej czynności opowiadania: przekazywanie wiedzy, bycie naocznym świadkiem wydarzeń, mówienie prawdy oraz zachowanie kolejności zdarzeń.

https://doi.org/10.31286/JP.94.3.3
PDF

Bibliografia

Bartmiński J., Niebrzegowska-Bartmińska S. 2009: Tekstologia, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar

Brzozowska M. 1999: Etymologia w programie lingwistyki kognitywnej [omówienie książki: Eve Sweetser, From etymology to pragmatics. Metaphorical and cultural aspects of semantic structure, Cambridge University Press, Cambridge 1990], Etnolingwistyka 11, red. J. Bartmiński, Lublin, s. 231–235.
Zobacz w Google Scholar

Brzozowska M. 2000: Etymologia a konotacja wybranych nazw kamieni, Etnolingwistyka 12, red. J. Bartmiński, Lublin, s. 265–279.
Zobacz w Google Scholar

Brzozowska M. 2009: Etymologia a konotacja słowa. Studia semantyczne, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin.
Zobacz w Google Scholar

Buck C.D. 1949: A dictionary of selected synonyms in the principal Indo-European languages. A contribution to the history of ideas, University of Chicago Press, Chicago.
Zobacz w Google Scholar

Gołąb Z. 2004: O pochodzeniu Słowian w świetle faktów językowych, przeł. M. Wojtyła-Świerzowska, Universitas, Kraków.
Zobacz w Google Scholar

Jakubowicz M. 2010: Drogi słów na przestrzeni wieków. Zarys słownika motywacji semantycznych na materiale przymiotników słowiańskich odziedziczonych z prasłowiańszczyzny, Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar

Jawór A. 2008: Homo scribens i homo legens w polskim słownictwie i frazeologii, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice.
Zobacz w Google Scholar

Kleszczowa K. 1989: Verba dicendi w historii języka polskiego. Zmiany znaczeń, Uniwersytet Śląski, Katowice.
Zobacz w Google Scholar

Lalewicz J. 1978: Próba typologii opowieści, [w:] Tekst. Język. Poetyka. Zbiór studiów, red. M.R. Mayenowa, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław, s. 255–266.
Zobacz w Google Scholar

Lehr-Spławiński T. 1978: Język polski. Pochodzenie, powstanie, rozwój, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar

Mallory J.P., Adams D.Q. 1997: Encyclopedia of Indo-European culture, Fitzroy Dearborn, London–Chicago.
Zobacz w Google Scholar

Molicka M. 1999: Bajki terapeutyczne dla dzieci, Media Rodzina, Poznań.
Zobacz w Google Scholar

Niewiara A. 2001: Badania etymologii a odtwarzanie językowego obrazu świata, [w:] Język a Kultura, t. 13: Językowy obraz świata i kultura, red. A. Dąbrowska, J. Anusiewicz, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław, s. 97–105.
Zobacz w Google Scholar

Ong W.J. 1992: Oralność i piśmienność. Słowo poddane technologii, przeł. J. Japola, Redakcja Wydawnictw Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin.
Zobacz w Google Scholar

Sweetser E. 1990: From etymology to pragmatics. Metaphorical and cultural aspects of semantic structure, Cambridge University Press, Cambridge.
Zobacz w Google Scholar

Trzebiński J. 1992: Narracyjne formy wiedzy potocznej, Nakom, Poznań.
Zobacz w Google Scholar

Waszakowa K. 2000: Konotacje semantyczne i kulturowe polskiej nazwy barwy zielonej i jej odpowiedników w języku ukraińskim, szwedzkim i wietnamskim, Etnolingwistyka 12, Lublin, s. 221–232.
Zobacz w Google Scholar

Wojtyła-Świerzowska M. 1998: Kognitywizm w etymologii, Rocznik Slawistyczny LI, s. 17–30.
Zobacz w Google Scholar

Wojtyła-Świerzowska M. 1999: Czytanie, pisanie, liczenie, a także nauka — prasłowiańskie dziedzictwo w polszczyźnie?, [w:] Przeszłość w językowym obrazie świata, red. A. Pajdzińska, P. Krzyżanowski, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin, s. 129–136.
Zobacz w Google Scholar

Wyrwas K. 2008: Kilka uwag o etymologii i zmianach znaczeniowych wyrazów most i mościć, Język Polski LXXXVIII, s. 341–347.
Zobacz w Google Scholar

Skip to content