Prefiksy genetycznie obce a początkowe człony złożeń w historii polszczyzny
PDF

Słowa kluczowe

prefiks
prefiksacja
początkowy człon złożeń
słowotwórstwo

Jak cytować

Zarębski, R. (2014). Prefiksy genetycznie obce a początkowe człony złożeń w historii polszczyzny. Język Polski, 94(1), 51–62. https://doi.org/10.31286/JP.95.1.5

Abstrakt

Artykuł jest kolejnym głosem w sprawie statusu genetycznie obcych cząstek inicjalnych, które mogą być interpretowane jako prefiksy lub początkowe człony złożeń. Omówiono w nim najważniejsze cechy przedrostków i członów złożeń. Ustosunkowano się również do ustaleń badaczy na temat statusu formalnego obcych cząstek inicjalnych. Stwierdzono, że w rozstrzyganiu na temat tego statusu pomocna jest perspektywa historycznojęzykowa. Początkowe cząstki obce mogły niezależnie od znaczenia różnorako funkcjonować w dziejach polszczyzny: i jako morfemy związane, i jako swobodne. Zaproponowano, żeby za prefiksy obce uznać takie morfemy, których choćby jedno ze znaczeń można oddać rodzimym przedrostkiem bądź przyimkiem. Do początkowych członów złożeń należałyby zaś te cząstki, których znaczenie (znaczenia) da się oddać jedynie za pomocą rodzimych wyrazów autosemantycznych. Rozwiązanie takie mogłoby mieć praktyczne zastosowanie w leksykografii.

https://doi.org/10.31286/JP.95.1.5
PDF

Bibliografia

Bartmiński J. 2000: Pasywne i aktywne paneuropeizmy we współczesnym języku polskim, [w:] Słownictwo współczesnej polszczyzny w okresie przemian, red. J. Mazur, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin, s. 109–116.
Zobacz w Google Scholar

Długosz-Kurczabowa K. 1986a: Formant -eria w języku polskim, Poradnik Językowy, z. 7, s. 466–470.
Zobacz w Google Scholar

Długosz-Kurczabowa K. 1986b: Funkcjonowanie zapożyczonego formantu -ulec w języku polskim, Prace Filologiczne XXXIII, s. 247–254.
Zobacz w Google Scholar

Długosz-Kurczabowa K. 1986c: Sposoby przejmowania obcych formantów rzeczownikowych do polskiego systemu słowotwórczego, Poradnik Językowy, z. 4, s. 222–228.
Zobacz w Google Scholar

Dokulil M. 1979: Teoria derywacji, przeł. A. Bluszcz, J. Stachowski, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk.
Zobacz w Google Scholar

Gębka M., Szupryczyńska M. 1995: Status formalno-gramatyczny jednostki super(-) w języku polskim, [w:] Wyrażenia funkcyjne w systemie i tekście, red. M. Grochowski, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń.
Zobacz w Google Scholar

Jadacka H. 2000: Cząstki słowotwórcze, [w:] Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN, red. A. Markowski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, s. 1595–1612.
Zobacz w Google Scholar

Jadacka H. 2001: System słowotwórczy polszczyzny (1945–2000), Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar

Kaproń-Charzyńska I. 2004: Prefiksy, sufiksy, prefiksoidy, sufiksoidy czy człony związane?, Język Polski LXXXIV, s. 16–28.
Zobacz w Google Scholar

Kleszczowa K. 1985: Złożenia (?) imienne z pół-, [w:] Prace Językoznawcze, t. 10: Z problemów współczesnej polszczyzny, red. H. Wróbel, s. 74–85.
Zobacz w Google Scholar

Kleszczowa K., Pastuchowa M. 2009: Procesy gramatykalizacji w słowotwórstwie, Rocznik Slawistyczny LVIII, s. 67–78.
Zobacz w Google Scholar

Kowalik K. 1977: Budowa morfologiczna przymiotników polskich, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław.
Zobacz w Google Scholar

Kowalik K. 1978: Przedrostki w systemie przymiotnikowym języka polskiego, Polonica IV, s. 175–201.
Zobacz w Google Scholar

Kowalik K. 2007: Hasła formantowe w słownikach ogólnych współczesnej polszczyzny, [w:] Nowe studia leksykograficzne, red. P. Żmigrodzki, R. Przybylska, Lexis, Kraków, s. 111–122.
Zobacz w Google Scholar

Majewska M. 1998: O potrzebie rejestrowania haseł morfemowych w słownikach języka polskiego, Poradnik Językowy, z. 8–9, s. 8–21.
Zobacz w Google Scholar

Mycawka M. 2000: Derywaty z mega- we współczesnej polszczyźnie, Język Polski LXXX, s. 15–22.
Zobacz w Google Scholar

Nagórko A. 1998: Zarys gramatyki polskiej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar

Ochmann D. 2004: Nowe wyrazy złożone o podstawie zdezintegrowanej w języku polskim, Księgarnia Akademicka, Kraków.
Zobacz w Google Scholar

Szymczak M. 1976: O interferencji językowej w zakresie formantów słowotwórczych (na przykładzie języka polskiego), Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego XXXIV, s. 17–23.
Zobacz w Google Scholar

Szymczak M. 1978: O nowym typie prefiksacji rzeczowników i przymiotników w językach słowiańskich, [w:] Z Polskich Studiów Slawistycznych, seria 5, red. L. Bazylow, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa, s. 199–205.
Zobacz w Google Scholar

Walczak B. 1997: Słownictwo obcego pochodzenia na warsztacie badacza: Problem granic („głębokości”) opisu genetycznego, [w:] Leksyka słowiańska na warsztacie językoznawcy, red. H. Popowska-Taborska, Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, Warszawa, s. 269–280.
Zobacz w Google Scholar

Waszakowa K. 1992: Zapożyczenia jako przedmiot badań słowotwórstwa synchronicznego, [w:] Z Polskich Studiów Slawistycznych, seria 8, red. Z. Siatkowski, B. Galster, Energeia, Warszawa, s. 255–261.
Zobacz w Google Scholar

Waszakowa K. 2005: Przejawy internacjonalizacji w słowotwórstwie współczesnej polszczyzny, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar

Zarębski R. 2012: Rzeczownikowe prefiksy obcego pochodzenia w historii języka polskiego, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
Zobacz w Google Scholar

Skip to content