Udział regionów w tworzeniu polskiej terminologii medycznej drugiej połowy XIX wieku
PDF

Słowa kluczowe

język polski XIX w.
polska terminologia medyczna
Słownik terminologii lekarskiej polskiej
różnice regionalne

Jak cytować

Jankowiak, L. A. (2022). Udział regionów w tworzeniu polskiej terminologii medycznej drugiej połowy XIX wieku. Język Polski, (1), 93–101. https://doi.org/10.31286/JP.01007

Abstrakt

Artykuł pokazuje udział naukowców (głównie lekarzy) z Krakowa, Warszawy, Lwowa i Poznania w pracach nad polską terminologią medyczną drugiej poł. XIX w., odzwierciedlony w Słowniku terminologii lekarskiej polskiej (Kraków 1881). Analiza życiorysów autorów słownika i ich 32 pomocników pokazuje, że chociaż większość z nich związana była z Krakowem (studia i/lub praca), to wielu studiowało za granicą, a część związana była także z Warszawą i/lub Lwowem. Różnorodne przygotowanie terminologiczne twórców zadecydowało o niewielkich różnicach geograficznych widocznych w materiale słownika (674 przykłady). Większość (668) przykładów to szeregi synonimiczne z terminami opatrzonymi głównie kwalifikatorem warsz. Zasadniczo kwalifikatory pojawiają się przy terminach chemicznych (620), co odzwierciedla etap sporów między szkołą krakowską, warszawską i lwowską. Przykładów z innych działów ówczesnej medycyny (anatomii, fizjologii, leczenia, weterynarii) jest niewiele.

https://doi.org/10.31286/JP.01007
PDF

Bibliografia

Bojczuk H. 2005: Kronika Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego w latach 1820–1951, [w:] Z. Podgórska-Klawe (red.), Towarzystwo Lekarskie Warszawskie 1820–2005, cz. 1: 1820–1917, Towarzystwo Lekarskie Warszawskie, Warszawa, s. 111–356.

Feliksiak S. (red.) 1987: Słownik biologów polskich, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.

Giedroyć F. 1919: Jak się rozwijało mianownictwo lekarskie polskie, „Gazeta Lekarska”, t. 53, nr 19, s. 220–224, nr 20, s. 237-242, nr 21, s. 254–259.

Jankowiak L.A. 2015: Synonimia w polskiej terminologii medycznej drugiej połowy XIX wieku (na podstawie Słownika terminologii lekarskiej polskiej z 1881 roku), Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk, Fundacja Slawistyczna, Warszawa (online: ispan.waw.pl/ireteslaw).

Jankowiak L.A. 2016: Kilka uwag o polskiej terminologii chemicznej drugiej połowy XIX wieku, „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza”, t. 23(43), nr 2, s. 53–68.

Kośmiński S. 1888: Słownik lekarzów polskich, nakł. autora, skład gł. w Księgarni Gebethnera i Wolffa, Warszawa (online: sbc.org.pl/dlibra).

Ostrowska T. 1967: Prasa medyczna XIX wieku, [w:] J. Skrzypek (red.), Historia prasy polskiej a kształtowanie się kultury narodowej, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa, s. 207–218.

Ostrowska T. 1973: Polskie czasopiśmiennictwo lekarskie w XIX wieku (1800–1900). Zarys historyczno-bibliograficzny, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław.

PSB: Polski słownik biograficzny, t. 1–52, Polska Akademia Umiejętności, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków– Wrocław–Warszawa 1935–2019.

S 1881: S. Janikowski, J. Oettinger, A. Kremer, Słownik terminologii lekarskiej polskiej, Towarzystwo Lekarskie Krakowskie, Kraków 1881.

Skarżyński B. (red.) 1963: Sześćsetlecie medycyny krakowskiej, t. 1: Życiorysy, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Kraków.

SWil: Słownik języka polskiego, t. 1–2, wyd. staraniem i kosztem M. Orgelbranda, Wilno 1861 (online: http://eswil.ijp-pan.krakow.pl/) (Słownik wileński).

Zamachowska M. 2006: Związki Towarzystwa Lekarskiego Krakowskiego z Wydziałem Lekarskim, [w:] I. Gościński, A.B. Skotnicki (red.), Towarzystwo Lekarskie Krakowskie. Księga Jubileuszowa, Krakowskie Towarzystwo Edukacyjne, Oficyna Wydawnicza AFM, Kraków, s. 23–29.

Skip to content