Koordynacja leksykalno-semantyczna w historii języka polskiego – wstępne badania korpusowe
PDF

Pliki dodatkowe

XLSX

Jak cytować

Zawada, S. (2022). Koordynacja leksykalno-semantyczna w historii języka polskiego – wstępne badania korpusowe. Język Polski. https://doi.org/10.31286/JP.00127

Abstrakt

Artykuł przedstawia wyniki wstępnej analizy korpusowej poświęconej koordynacji leksykalno-semantycznej, czyli takim konstrukcjom, które zawierają szeregi współrzędne złożone z różnych funkcji gramatycznych, np. kto i gdzie, nikt i nikomu, wszyscy i zawsze. Autor przeanalizował korpusy obejmujące najdawniejsze zabytki języka polskiego (do 1500 r.), a także teksty z lat 1601–1772 oraz 1830–1918. Na podstawie danych z tych korpusów pokazano, że koordynacja leksykalno-semantyczna jest zjawiskiem obecnym w polszczyźnie od co najmniej XVII wieku. Pojedyncze przykłady takich konstrukcji można znaleźć już w tekstach sprzed 1500 roku, lecz ich analizę utrudnia m.in. konieczność ustalenia, czy dany składnik nie jest glosą i faktycznie należy do struktury zdania, a także zależność od tekstu łacińskiego.

https://doi.org/10.31286/JP.00127
PDF

Bibliografia

Akta sejmikowe województw poznańskiego i kaliskiego, t. 1, cz. 1, wyd. W. Dworzaczek, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Poznań 1957.

Bilińska J., Derwojedowa M., Kieraś W., Kwiecień M. 2016: Mikrokorpus polszczyzny 1830–1918, „Komunikacja Specjalistyczna”, nr 11, s. 149–161.

Browne E.W. III 1972: Conjoined Question Words and a Limitation of English Surface Structures, „Linguistic Inquiry”, No. 3(2), s. 223–226.

Deptuchowa E., Jasińska K., Klapper M., Kołodziej D. 2020: O projekcie Korpusu Polszczyzny do 1500 roku, „Poradnik Językowy”, z. 8, s. 7–16.

Górski R.L., Łaziński M. 2012: Reprezentatywność i zrównoważenie korpusu, [w:] A. Przepiórkowski, M. Bańko, R.L. Górski, B. Lewandowska-Tomaszczyk (red.), Narodowy Korpus Języka Polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, s. 25–36.

Górski R.L., Twardzik W. 2003: Korpus staropolski Instytutu Języka Polskiego PAN w Krakowie, [w:] S. Gajda (red.), Językoznawstwo w Polsce. Stan i perspektywy, Polska Akademia Nauk – Komitet Językoznawstwa, Uniwersytet Opolski – Instytut Filologii Polskiej, Opole, s. 155–157.

Gruszczyński W., Adamiec D., Bronikowska R., Kieraś W., Modrzejewski E., Wieczorek A., Woliński M. 2021: The Elec tronic Corpus of 17th- and 18th-century Polish Texts, „Language Resources & Evaluation” (online, doi: 10.1007/s10579-021-09549-1).

Kępińska A. 2015: Polskie operatory pytajne w ujęciu diachronicznym, Bel Studio, Warszawa–Katowice.

Kieraś W., Kobyliński Ł. 2021: Korpusomat – stan obecny i przyszłość projektu, „Język Polski” CI, z. 2, s. 49–58.

Klemensiewicz Z. 1955: Jaką rolę i dzięki czemu odegrał Mickiewicz w rozwoju języka polskiego (z portretem Mickiewicza), „Język Polski” XXXV, z. 5, s. 322–333.

Klemensiewicz Z. 1980: Historia języka polskiego, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.

Krążyńska Z., Mika T., Słoboda A. 2011: Składnia staropolska – problemy i perspektywy badawcze, [w:] B. Dunaj, M. Rak (red.), Badania historycznojęzykowe. Stan, metodologia, perspektywy. Materiały konferencji naukowej Kraków 21–22 września 2010 r., Księgarnia Akademicka, Kraków, s. 29–42.

Krążyńska Z., Mika T., Słoboda A. 2015: Składnia średniowiecznej polszczyzny, cz. 1: Konteksty – metody – tendencje, Wydawnictwo Rys, Poznań.

Król M., Derwojedowa M., Górski R.L., Gruszczyński W., Opaliński K., Potoniec P., Woliński M., Kieraś W., Eder M. 2019: Narodowy Korpus Diachroniczny Polszczyzny. Projekt, „Język Polski” XCIX, z. 1, s. 92–101.

Lelewel J. 1856: Pszczoły i bartnictwo w Polszcze, wyd. nakładem J.K. Żupańskiego, Poznań.

Mel’čuk I. 1988: Dependency Syntax. Theory and Practice, State University Press of New York, Albany.

Mitrenga B. 2018: W jaki sposób badać wyrażenia funkcyjne w ujęciu historycznym? Rozważania po lekturze książki Tomasza Miki i Agnieszki Słobody Wyrażenia funkcyjne w średniowiecznej polszczyźnie z perspektywy składniowej. Wybrane problemy badawcze (Poznań 2015, 183 s.), „Forum Lingwistyczne”, nr 5, s. 125–131.

Pawelec R. (red.) 2015: Słownik zapomnianych wyrażeń funkcyjnych, Wydawnictwo Naukowe SEMPER, Warszawa.

Pisarek W. 1995: Kto, o czym, jak i po co?, „Język Polski” LXXV, z. 3, s. 169–182.

Pisma polityczne z czasów rokoszu Zebrzydowskiego 1606–1608. Proza, t. 3, wyd. J. Czubek, Kraków 1918.

Przepiórkowski A., Bańko M., Górski R.L., Lewandowska-Tomaszczyk B. (red.) 2012: Narodowy Korpus Języka Polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Przepiórkowski A., Patejuk A. 2014: Koordynacja leksykalno-semantyczna w systemie współczesnej polszczyzny (na materiale Narodowego Korpusu Języka Polskiego), „Język Polski” XCIV, z. 2, s. 104–115.

Saloni Z. 2005: O przypadkach w języku polskim (na marginesie artykułu Adama Przepiórkowskiego), „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego” LXI, s. 27–48.

SStp: Słownik staropolski, red. S. Urbańczyk, t. 1–9, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Wrocław–Warszawa–Kraków 1953–1987, t. 10–11, Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk, Kraków 1988–2002.

Szałkiewicz Ł., Przepiórkowski A. 2012: Anotacja morfoskładniowa, [w:] A. Przepiórkowski, M. Bańko, R.L. Górski, B. Lewandowska-Tomaszczyk (red.), Narodowy Korpus Języka Polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, s. 59–96.

Świdziński M. 2015: O frazie nominalnej liczebnikowej w pozycji podmiotu po raz kolejny, „LingVaria”, nr 10(19), s. 81–97.

Twardzik W. (red.) 2005: Opis źródeł Słownika staropolskiego, Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk, Lexis, Kraków.

Skip to content