Menedżer czy menadżer? O poprawnych i niepoprawnych fonetycznych adaptacjach anglicyzmów w polszczyźnie
Abstrakt
Artykuł podejmuje problem niedostatecznie jeszcze zbadanych i często pomijanych ważnych aspektów fonetycznej adaptacji anglicyzmów w polszczyźnie, a także kwestii poprawności ich wymowy, wyrażonej skrótowo w dylemacie, czy należy mówić menadżer czy menedżer. Autorka omawia trzy typy transferu zapożyczeń: poprzez kanał słuchowy (fonemiczny) (hate > hejt), wzrokowy (ortograficzny) (wi-fi /waɪfaɪ/ > wi-fi) oraz w sposób hybrydowy (mieszany) (sandwich /sænwiʤ/ > sandwicz), dowodząc, że ta ostatnia, często stosowana metoda w wielu wypadkach oparta jest na niekompetencji językowej pożyczkobiorców i błędnych założeniach dotyczących relacji między oryginalną pisownią i wymową leksemów oraz ich poprawnym spolszczeniem. Wykazuje, że do nieprawidłowo adaptowanych zapożyczeń hybrydowych należą zarówno menedżer, jak i menadżer. Nieuzasadnione formy polskich anglicyzmów mają negatywny wpływ na jakość wymowy angielskiej osób uczących się tego języka.
Bibliografia
Cierpich-Kozieł A., Mańczak-Wohlfeld E., Witalisz A. (red.) 2025: Nowy słownik zapożyczeń angielskich w polszczyźnie, Księgarnia Akademicka, Kraków.
Zobacz w Google Scholar
Cyran W. 1974: Mechanizm zapożyczania wyrazów w języku polskim, „Rozprawy Komisji Językowej Łódzkiego Towarzystwa Naukowego”, nr 20, s. 23–37.
Zobacz w Google Scholar
Fisiak J. 1962: Złożony kontakt językowy w procesie zapożyczania z języka angielskiego do polskiego, „Język Polski” XLII, z. 4, s. 286–294.
Zobacz w Google Scholar
Fisiak J. 1968: Phonemics of English loanwords in Polish, „Biuletyn Fonograficzny”, nr 9, s. 69–79.
Zobacz w Google Scholar
Haugen E. 1950: The analysis of linguistic borrowing, „Language”, vol. 26, s. 210–231.
Zobacz w Google Scholar
Jones D. 2011: Cambridge English pronouncing dictionary, red. P. Roach, J. Setter, J. Esling, Cambridge University Press, Cambridge.
Zobacz w Google Scholar
Mańczak-Wohlfeld E. 1987: Najstarsze zapożyczenia angielskie w polszczyźnie, „Język Polski” LXVII, z. 1–2, s. 25–31.
Zobacz w Google Scholar
Mańczak-Wohlfeld E. 1995: Tendencje rozwojowe współczesnych zapożyczeń angielskich w języku polskim, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, Kraków.
Zobacz w Google Scholar
Mańczak-Wohlfeld E. 2004: Angielskie elementy leksykalne w języku polskim, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, Kraków.
Zobacz w Google Scholar
Mańczak-Wohlfeld E. (red.) 2010: Słownik zapożyczeń angielskich w polszczyźnie, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Molęda J. 2011: A comparative study of phonological adaptations of anglicisms in Czech and in Polish since the 1990s, Wydawnictwo Akademii Nauk Stosowanych w Raciborzu, Racibórz.
Zobacz w Google Scholar
Niepytalska-Osiecka A. 2014: O „fejku”, „lajku” i „hejcie” w polszczyźnie internetowej, „Język Polski” XCIV, z. 4, s. 343–352.
Zobacz w Google Scholar
Olkowska K. 2010: Angielskie zapożyczenia fonetyczne i graficzne w polszczyźnie ogólnej przełomu XX i XXI wieku, „Studia Językoznawcze”, nr 9, s. 161–207.
Zobacz w Google Scholar
Sobkowiak W. 1996: English phonetics for Poles, Bene Nati, Poznań.
Zobacz w Google Scholar
Szpyra-Kozłowska J. 2015a: Input to loanword adaptation of anglicisms in Polish, [w:] A. Bloch-Rozmej, A. Bondaruk (red.), Spotlight on melody and structure in syntax and phonology, Wydawnictwo Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin, s. 305–329.
Zobacz w Google Scholar
Szpyra-Kozłowska J. 2015b: Pronunciation in EFL Instruction: A research-based approach, Multilingual Matters, Bristol.
Zobacz w Google Scholar
Szpyra-Kozłowska J. 2016a: Perception? Orthography? Phonology? Conflicting forces behind the adaptation of English /ɪ/ in loanwords into Polish, „Poznań Studies in Contemporary Linguistics”, t. 52, nr 1, s. 511–549.
Zobacz w Google Scholar
Szpyra-Kozłowska J. 2016b: Pozajęzykowe czynniki kształtujące fonetyczną i fonologiczną adaptację anglicyzmów we współczesnej polszczyźnie, „Poradnik Językowy”, z. 2, s. 21–37.
Zobacz w Google Scholar
Szpyra-Kozłowska J. 2016c: Wewnątrzjęzykowe mechanizmy fonologicznej polonizacji zapożyczeń angielskich, „Poradnik Językowy”, z. 6, s. 61–76.
Zobacz w Google Scholar
Szpyra-Kozłowska J., Radomski M. 2016: English ash in loanwords into Polish. Factors behind two patterns of adaptation, [w:] G. Cyran, J. Szpyra-Kozłowska (red.), Phonology, its faces and interfaces, Peter Lang, Frankfurt am Mein, s. 277–295.
Zobacz w Google Scholar
Wells J.C. 2008: Longman pronunciation dictionary, Longman, Harlow.
Zobacz w Google Scholar
Wełna J. 1982: English spelling and pronunciation, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Witalisz A. 2016: Przewodnik po anglicyzmach w języku polskim, Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego, Kraków.
Zobacz w Google Scholar
Żygis M., Pape D., Jesus L.M.T. 2012: (Non-)retroflex Slavic affricates and their motivation. Evidence from Czech and Polish, „Journal of the International Phonetic Association”, vol. 42, no. 03, s. 281–329.
Zobacz w Google Scholar