Wpływ biografii językowej na idiolekt. Mowa przesiedleńców z Tarnopolszczyzny mieszkających w regionie lubuskim
PDF

Słowa kluczowe

biografia językowa
idiolekt
region lubuski
przesiedleńcy

Jak cytować

Augustyniak-Żmuda, G. (2021). Wpływ biografii językowej na idiolekt. Mowa przesiedleńców z Tarnopolszczyzny mieszkających w regionie lubuskim. Język Polski, (4), 75–89. https://doi.org/10.31286/JP.101.4.6

Abstrakt

W artykule przedstawiono biografie językowe i idiolekty dwóch osób przesiedlonych po 1945 r. z dawnego województwa tarnopolskiego na teren województwa lubuskiego. W rekonstrukcji każdej biografii językowej wyodrębniono poszczególne etapy życia człowieka (dzieciństwo, młodszy wiek szkolny, dorastanie, dorosłość, starość). Po przedstawieniu biografii językowych informatorów zaprezentowano przykłady wybranych cech fonetycznych występujących w ich idiolektach oraz zestawienie liczbowe i procentowe tych cech. Następnie omówiono wpływ biografii językowej na idiolekt każdego z informatorów.

https://doi.org/10.31286/JP.101.4.6
PDF

Bibliografia

Babbie E. 2009: Podstawy badań społecznych, przeł. W. Betkiewicz, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Bartnicka-Dąbkowska B. 1965: Podstawowe wiadomości z dialektologii polskiej z ćwiczeniami, red. B. Wieczorkiewicz, wyd. 2, Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych, Warszawa.

Blommaert J. 2008: Language, asylum, and the national order, „Urban Language & Literacies”, vol. 50, s. 2–21.

Blommaert J., Backus A. 2013: Superdiverse Repertoires and the Individual, [w:] I. de Saint-Georges, J.-J. Weber (red.), Multilingualism and Multimodality. Current Challenges for Educational Studies, Sense Publishers, Rotterdam–Boston–Taipei, s. 11–32.

Busch B. 2017: Expanding the Notion of the Linguistic Repertoire: On the Concept of Spracherleben – The Lived Experience of Language, „Applied Linguistics”, vol. 38(3), s. 340–358.

Cooley Ch.H. 1992: Grupy pierwotne, [w:] J. Mucha, Cooley, Wydawnictwo „Wiedza Powszechna”, Warszawa, s. 209–214.

Drzazgowski M. 1992: O nazwie chachłacka mowa, [w:] K. Handke (red.), Słowiańskie pogranicza językowe. Zbiór studiów, Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, Warszawa, s. 29–35.

Dzięgiel E. 2003: Polszczyzna na Ukrainie. Sytuacja językowa w wybranych wsiach chłopskich i szlacheckich, Wydawnictwo Naukowe Semper, Warszawa.

Dzięgiel E. 2017: Odmiany terytorialne i społeczne współczesnego języka polskiego na Ukrainie, „LingVaria” 12 (24), s. 199–210.

EJO: Encyklopedia językoznawstwa ogólnego, red. K. Polański, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław–Warszawa–Kraków 1999.

Franceschini R., Miecznikowski J. (red.) 2004: Laben mit mehreren Sprachen. Sprachbiographien. Vivre avec plusieurs langues. Sprachbiographien. Biographies langagières, Peter Lang, Bern–Berlin.

Głuszkowski M. 2011: Socjologiczne i psychologiczne uwarunkowania dwujęzyczności staroobrzędowców rejonu suwalsko-augustowskiego, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń.

Głuszkowski M. 2013: Idiolektalne zróżnicowanie przełączania kodów w dwujęzyczności starowierców regionu suwalsko-augustowskiego, „Acta Baltico-Slavica”, z. 37, s. 265–275.

Golachowska E. 2006: Język i kultura mieszkańców wsi włościańskich i szlacheckich dawnej ziemi drohickiej na Podlasiu. Studium socjolingwistyczne, Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, Warszawa.

Grek-Pabisowa I. 1983: Słownictwo rosyjskiej wyspy gwarowej staroobrzędowców mieszkających w Polsce. Rozwój i stan dzisiejszy, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław.

Grek-Pabisowa I., Maryniakowa I. 1999: Współczesne gwary polskie na dawnych kresach północno-wschodnich, Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, Warszawa.

Halliday M.A.K. 1968 (1964): The sers and uses od language, [w:] J. Fishman, Readings in the sociology of language, Mouton & Co, The Huge, s. 56.

Handke K. 1993: Przedmowa, [w:] Region i regionalizm – pojęcia i rzeczywistość, Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, Warszawa, s. 7–11.

Hermanns H. 1987: Narrative interview: A new tool for sociological field research, „Folia Sociologica”, vol. 13, s. 43–56.

Hoffmann-Riem Ch. 1980: Die Sozialforschung einer interpretativen Soziologie, „Kölner Zeitschrift für Soziologie und Sozialpsychologie”, vol. 2, s. 339–372.

Homa E. 1979: Współczesne gwary Pomorza Środkowego. Studium socjolingwistyczne, cz. 1, Wyższa Szkoła Pedagogiczna, Słupsk, s. 5–39, 252–271.

Jankowiak M. 2009: Gwary białoruskie na Łotwie w rejonie krasławskim. Studium socjolingwistyczne, Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, Warszawa.

Kaufmann J.C. 2010: Wywiad rozumiejący, tłum. A. Kapciak, Oficyna Naukowa, Warszawa.

Klatta P. 2012: Zróżnicowanie osadnicze obszaru województwa lubuskiego, [w:] B.A. Orłowska, K. Wasilewski (red.), Mniejszości regionu pogranicza polsko-niemieckiego. Separacja, adaptacja, integracja, asymilacja, Wydawnictwo Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej, Gorzów Wielkopolski, s. 127–135.

Kłoskowska A. 2012: Kultury narodowe u korzeni, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, s. 79–299.

Kurek H. 1990: Metodologia socjolingwistycznego badania fonetyki języka mówionego środowisk wiejskich (na przykładzie kilku wsi Beskidu Niskiego), nakł. Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.

Libura A. 2014: Atrycja języka odziedziczonego, [w:] A. Dąbrowska, U. Dobesz (red.), 40 lat wrocławskiej glottodydaktyki polonistycznej. Teoria i praktyka, Oficyna Wydawnicza Atut – Wrocławskie Wydawnictwo Oświatowe, Wrocław, s. 303–312.

Lipińska E., Seretny A. 2012: Między językiem ojczystym a obcym. Nauczanie i uczenie się języka odziedziczonego na przykładzie szkolnictwa polonijnego w Chicago, Księgarnia Akademicka, Kraków.

Martinet A. 1961: A Functional View of Language, Oxford Clarendon Press, Oxford.

Meng K. 2004: Russlanddeutsche Sprachbiographien – Rückblick auf ein Projekt, [w:] R. Franceschini, J. Miecznikowski (red.), Laben mit mehreren Sprachen. Sprachbiographien. Vivre avec plusieurs langues. Sprachbiographien. Biographies langagières, Peter Lang, Bern–Berlin, s. 97–117.

Miśkiewicz A. 2009: Tatarzy na Ziemiach Zachodnich Polski w latach 1945–2005, Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna im. Zbigniewa Herberta, Gorzów Wielkopolski.

Montrul S. 2002: Incomplete Acquisition and Attrition of Spanish Tense/Aspect Distinctions in Adult Bilinguals, „Bilingualism: Language and Cognition”, vol. 5(1), s. 40.

Morita K. 2006: Przemiany socjolingwistyczne w polskich społecznościach na Litwie (region trocki) i Białorusi (region iwieniecki). Studium porównawcze, Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, Warszawa.

Norton B. 2000: Identiti and language learning: social processes and educational practice, Longman, New York.

Paryl W. 1978: Oddziaływanie języka literackiego na niektóre dialekty Ziem Zachodnich, „Studia Linguistica” IV, s. 71–81.

Piotrowski A., Ziółkowski M. 1976: Zróżnicowanie językowe a struktura społeczna, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.

Polinsky M. 1995: Cross-Linguistic Parallels in Language Loss, „Southwest Journal of Linguistics”, vol. 14(1–2), s. 88–123.

Polinsky M., Kagan O. 2007: Heritage Languages: In the «Wild» and in the Classroom, „Language and Linguistics Compass”, vol. 1(5), s. 368–395.

Rieger J., Cechosz-Felczyk I., Dzięgiel E. 2007: Język polski na Ukrainie w końcu XX wieku, cz. 2, Polszczyzna w Lwowskiem, Żytomierskiem i na Podolu. Teksty, Wydawnictwo Lexis, Kraków, s. 18–20, 28–32, 39–42, 50–53.

Riehl C.M. 2009: Sprachkontaktforschung. Eine Einführung, Gunter Narr Verlag, Tübingen.

Romaine S. 1989: Bilingualism, Basil Blackwell, Oxford.

Schütze F. 1977: Die Technik des narrativen Interviews in Interaktionsfeldstudien dargestellt an einem Projekt zur Erforschung kommunalen Machtstrukturen, [w:] Arbeitsberichte und Forschungsmaterialien, Universität Bielefeld, der Fakultät für Soziologie der Universität, Bielefeld, vol. 1, s. 1–62.

Schütze F. 1983: Biographieforschung und narrativer Interview, „Neue Praxis”, vol. 13, s. 283–293.

Schütze F. 1984: Kognitive Figuren des autobigraphfischen Stegrelferzählens, [w:] M. Kohli, G. Robert (red.), Biographie und Soziale Wirklichkeit: neue Beiträge und Forschungsperspektiven, Metzler, Stuttgart, s. 78–117.

Schütze F. 1987: Das narrative Interview in Interaktionsfeldstudien I, Studienbrief der Fernuniversität Hagen, Hagen.

Smułkowa E. 2002: Frekwencja tekstowa białoruskich typów akcentuacyjnych rzeczowników (Na podstawie próbek tekstów gwarowych z okolicy Witebska i Sokółki), [w:] eadem, Białoruś i pogranicza. Studia o języku i społeczeństwie, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa, s. 69–84.

Thomason S.G. 2001: Language contact, University Press, Edinburgh.

Thompson P. 1978: The Voice of the Past. Oral History, Oxford University Press, Oxford.

Trempała J. (red.) 2011: Psychologia rozwoju człowieka. Podręcznik akademicki, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Urbańczyk S. 1956: Rozwój języka narodowego. Pojęcie i terminologia, [w:] Z. Stieber (red.), Z dziejów powstawania języków narodowych i literackich, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa, s. 9–36.

Valdés G. 1995: The Teaching of Minority Languages as «Foreign» Languages: Pedagogical and Theoretical Challenges, „Modern Language Journal”, vol. 79(3), s. 299–328.

Valdés G. 2000: Teaching Heritage Languages: An Introduction for Slavic-Language-Teaching Professionals, [w:] O. Kagan, B. Rifkin (red.), Learning and Teaching of Slavic Languages and Cultures: Toward the 21st Century, Slavica Publishers, Bloomington, s. 375–403.

Weinreich U. 1968: Is a Structural Dialectology Possible, [w:] J.A. Fishmann (red.), Readings in the Sociology of Language, Mouton & Co, The Hague, s. 306.

Weinreich U. 1970: Languages in Contact. Findings and Problems, Mouton, The Hague–Paris.

Wyderka B. 2001: Przemiany językowe na ziemiach zachodnich i północnych, [w:] S. Gajda (red.), Najnowsze dzieje języków słowiańskich. Język polski, Uniwersytet Opolski, Opole, s. 460–476.

Zawadowski L. 1961: Fundamental relations in language contact, „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego” XX, s. 3–26.

Zdaniukiewicz A. 1972: Procesy integracji językowej na Ziemiach Zachodnich i Północnych w świetle analizy ilościowej, „Prace Filologiczne” XXIII, s. 283–288.

Zielińska A. 2002: Polska mniejszość na Litwie Kowieńskiej. Studium socjolingwistyczne, Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, Warszawa.

Zielińska A. 2012: Wielojęzyczność w województwie lubuskim. Stan współczesny, [w:] B.A. Orłowska, K. Wasilewski (red.), Mniejszości regionu pogranicza. Separacja, adaptacja, integracja, asymilacja, Wydawnictwo Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej, Gorzów Wielkopolski, s. 13–23.

Zielińska A. 2013: Mowa pogranicza. Studium o językach i tożsamościach w regionie lubuskim, Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, Warszawa.

Zielińska A. 2018: Biografie językowe osób bilingwalnych z polsko-niemieckiego pogranicza, [w:] Z. Greń (red.), „Z Polskich Studiów Slawistycznych”, seria 13, t. 2, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, Poznań, s. 359–268.

Skip to content