Formalny opis składni wyrażeń z jako za pomocą kontroli predykatywnej
Słowa kluczowe
kontrola predykatywna
struktura składniowa
walencja
Jak cytować
Abstrakt
W artykule analizowane są morfoskładniowe i składniowe własności wyrazu jako i ich sposób opisu w różnych podejściach. Zostało pokazane, że istniejące rozwiązania są bardzo często niepoprawne lub przynajmniej niekompletne, zwłaszcza gdy próbujemy na nie spojrzeć z punktu widzenia walencji (co wymaga odróżnienia jako „przypredykatowego,” czyli otwierającego samodzielną pozycję, od jako „przypodrzędnikowego”, pokazywane są też testy pozwalające rozróżnić takie dwa rodzaje jako. Na koniec artykułu zaproponowana została metoda formalnego opisu jako wykorzystująca zjawisko kontroli predykatywnej, co umożliwia uzgodnienie pewnych parametrów członu kontrolowanego (frazy jako) z członem kontrolującym.
Bibliografia
Babby L.H. 1980: Existential sentences and negation in Russian, Karoma Publishing, Ann Arbor.
Zobacz w Google Scholar
Babby L.H. 1988: Noun Phrase internal case agreement in Russian, [w:] M. Barlow, C.A. Ferguson (red.), Agreement in Natural Language. Approaches, Theories, Descriptions, CSLI Publications, Stanford, s. 287–304.
Zobacz w Google Scholar
Bondaruk A., Rozwadowska B., Witkowski W. 2017: Passivisation of Polish object experiencer verbs vs. the unaccusativity hypothesis (Part I), „Studies in Polish Linguistics”, vol. 12, iss. 2, s. 57–73 (doi:10.4467/23005920SPL.17.003.7021).
Zobacz w Google Scholar
Błaszczak J. 2001: Covert movement and the Genitive of Negation in Polish, Potsdam University Library, University Press, Potsdam.
Zobacz w Google Scholar
Chomsky N. 1986: Knowledge of Language: Its Nature, Origin, and Use, Praeger Publishers, Westport.
Zobacz w Google Scholar
Danielewiczowa M. 2020: Jako-fraza w strukturze walencyjnej czasownika i poza tą strukturą, „Prace Filologiczne” LXXV, cz. 1, s. 95–108 (doi:10.32798/pf.649).
Zobacz w Google Scholar
Davies W.D., Dubinsky S. 2008: The grammar of raising and control: A course in syntactic argumentation, John Wiley & Sons, Hoboken.
Zobacz w Google Scholar
Gębka-Wolak M. 2024: Between genitive and accusative uses. On the impact of negation on nominal phrases introduced by jako in contemporary Polish, „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza” 31(1), s. 9–36 (doi:10.14746/pspsj.2024.31.1).
Zobacz w Google Scholar
Hajnicz E. 2025: Słownik walencyjny języka polskiego Walenty. Część pierwsza – składnia, Instytut Podstaw Informatyki PAN, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Hajnicz E., Patejuk A., Przepiórkowski A., Woliński M. 2016: Walenty: słownik walencyjny języka polskiego z bogatym komponentem frazeologicznym, [w:] K. Skwarska, E. Kaczmarska (red.), Výzkum slovesné valence ve slovanských zemích, Slovanský ústav Akademie věd ČR, Praha, s. 71–102.
Zobacz w Google Scholar
ISJP: Inny słownik języka polskiego, red. M. Bańko, t. 1–2, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000.
Zobacz w Google Scholar
Landau I. 2013: Control in Generative Grammar: A Research Companion, Cambridge University Press, Cambridge.
Zobacz w Google Scholar
Magajewska M. 2005: Pozycja przymiotnika w zdaniu polskim i włoskim: uwarunkowania syntaktyczne, „Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców”, 14, s. 41–56.
Zobacz w Google Scholar
Milewska B. 2003: Słownik polskich przyimków wtórnych, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk.
Zobacz w Google Scholar
NKJP: Narodowy Korpus Języka Polskiego (online: https://nkjp.pl/).
Zobacz w Google Scholar
Patejuk A. 2015: Unlike coordination in Polish: an LFG account, niepublikowana rozprawa doktorska, Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk, Kraków.
Zobacz w Google Scholar
Patejuk A., Przepiórkowski A. 2014: Synergistic development of grammatical resources: A valence dictionary, an LFG grammar, and an LFG structure bank for Polish, [w:] V. Henrich, E. Hinrichs, D. de Kok, P. Osenova, A. Przepiórkowski (red.), Proceedings of the 13th Workshop on Treebanks and Linguistic Theories, Department of Linguistics (SfS), University of Tübingen, Tübingen, s. 113–126.
Zobacz w Google Scholar
Przepiórkowski A. 1996: Case assignment in Polish: Towards an HPSG analysis, [w:] C. Grover, E. Vallduví (red.), Studies in HPSG, Centre for Cognitive Science, University of Edinburgh, Edinburgh, s. 191–228.
Zobacz w Google Scholar
Przepiórkowski A. 2000: Long distance genitive of negation in Polish, „Journal of Slavic Linguistics” 8, s. 151–189.
Zobacz w Google Scholar
Przepiórkowski A. 2004: O wartości przypadka podmiotów liczebnikowych, „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego” LX, s. 133–143.
Zobacz w Google Scholar
Przepiórkowski A., Bańko M., Górski R.L., Lewandowska-Tomaszczyk B. (red.) 2012: Narodowy Korpus Języka Polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Przepiórkowski A., Hajnicz E., Andrzejczuk A., Patejuk A., Woliński M. 2017: Walenty: gruntowny składniowo-semantyczny słownik walencyjny języka polskiego, „Język Polski” XCVII, z. 1, s. 30–47.
Zobacz w Google Scholar
Przepiórkowski A., Hajnicz E., Patejuk A., Skwarski F., Woliński M., Świdziński M. 2014a: Walenty: Towards a comprehensive valence dictionary of Polish, [w:] N. Calzolari, K. Choukri, T. Declerck, H. Loftsson, B. Maegaard, J. Mariani, A. Moreno, J. Odijk, S. Piperidis (red.), Proceedings of the 9th International Conference on Language Resources and Evaluation (LREC-2014), ELRA, Reykjavík, s. 2785–2792.
Zobacz w Google Scholar
Przepiórkowski A., Skwarski F., Hajnicz E., Patejuk A., Świdziński M., Woliński M. 2014b: Modelowanie własności składniowych czasowników w nowym słowniku walencyjnym języka polskiego, „Polonica” XXXIII, s. 159–178.
Zobacz w Google Scholar
Rogowska M. 1981: Funkcje gramatyczne słowa jako, „Polonica” VII, s. 161–175.
Zobacz w Google Scholar
SGJP: M. Woliński, Z. Saloni, R. Wołosz, W. Gruszczyński, D. Skowrońska, Z. Bronk, Słownik gramatyczny języka polskiego, wyd. 4 (online: https://sgjp.pl/).
Zobacz w Google Scholar
Szupryczyńska M. 1980: Opis składniowy polskiego przymiotnika, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń.
Zobacz w Google Scholar
USJP: Uniwersalny słownik języka polskiego PWN, red. S. Dubisz, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006.
Zobacz w Google Scholar
Willim E. 1990: On case-marking in Polish, „Papers and Studies in Contrastive Linguistics” XXV, s. 203–220.
Zobacz w Google Scholar
Woliński M. 2004: Komputerowa weryfikacja gramatyki Świdzińskiego, niepublikowana rozprawa doktorska, Instytut Podstaw Informatyki Polskiej Akademii Nauk, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Woliński M. 2019: Automatyczna analiza składnikowa języka polskiego, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Wróblewska A., Wieczorek A. 2018: Status morfoskładniowy wyrazu jako we współczesnej polszczyźnie, „Język Polski” XCVIII, z. 3, s. 16–30.
Zobacz w Google Scholar
WSJP PAN: Wielki słownik języka polskiego PAN, red. P. Żmigrodzki (online: https://wsjp.pl/).
Zobacz w Google Scholar
Żmigrodzki P., Bańko M., Batko-Tokarz B., Bobrowski J., Czelakowska A., Grochowski M., Przybylska R., Waniakowa J., Węgrzynek K. (red.) 2018: Wielki słownik języka polskiego PAN. Geneza, koncepcja, zasady opracowania, Instytut Języka Polskiego PAN, Libron, Kraków.
Zobacz w Google Scholar