Eufemizm w korpusowej analizie dyskursu dotyczącego tematu tabu
Słowa kluczowe
analiza dyskursu
lingwistyka korpusowa
językowy obraz alkoholu
Korpus Współczesnego Języka Polskiego
Jak cytować
Abstrakt
Artykuł omawia rolę eufemizmów w korpusowej analizie dyskursu dotyczącego tematu tabu oraz proponuje zestaw procedur metodologicznych do półautomatycznej ekscerpcji wyrażeń eufemistycznych z korpusu. Jako ilustracja zaprezentowane jest badanie dyskursu dotyczącego (nad)używania alkoholu, przeprowadzone na Korpusie Współczesnego Języka Polskiego, w ramach którego 1) zidentyfikowano słowa i wyrażenia eufemistyczne odnoszące się do alkoholu i 2) poddano analizie konkordancji wybrane eufemizmy oraz ich jednoznaczne odpowiedniki w celu ocenienia i zilustrowania potencjału analizy eufemizmów do uzupełniania badań nad bardziej przejrzystymi wykładnikami tematów tabu. Tym samym analiza przyczynia się również do wypełniania luki w (polskich) badaniach lingwistycznych nad praktykami stanowiącymi ryzyko dla zdrowia publicznego.
Bibliografia
Allan K., Burridge K. 1991: Euphemism & dysphemism: Language used as shield and weapon, Oxford University Press, New York – Oxford.
Zobacz w Google Scholar
Arystoteles 2001: Poetyka, przeł. S. Siedlecki, Fundacja Nowoczesna Polska, Kraków.
Zobacz w Google Scholar
Baker P. 2014: ‘Bad wigs and screaming mimis’: Using corpus-assisted techniques to carry out critical discourse analysis of the representation of trans people in the British press, [w:] C. Hart, P. Cap (red.), Contemporary critical discourse studies, Bloomsbury, London – New York, s. 211–235.
Zobacz w Google Scholar
Bernhardsson J., Bogren A. 2012: Drink sluts, brats and immigrants as others, „Feminist Media Studies”, vol. 12, iss. 1, s. 1–16.
Zobacz w Google Scholar
Bowers J.S., Pleydell-Pearce C.W. 2011: Swearing, euphemisms, and linguistic relativity, „PLoS ONE”, vol. 6, iss. 7, s. 1–8.
Zobacz w Google Scholar
Chamizo Domínguez P. 2005: Some theses on euphemisms and dysphemisms, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Rzeszowskiego”, z. 25, s. 9–16.
Zobacz w Google Scholar
Day K., Gough B., McFadden M. 2004: Warning! alcohol can seriously damage your feminine health, „Feminist Media Studies”, vol. 4, iss. 2, s. 165–183.
Zobacz w Google Scholar
Dąbrowska A. 1993: Eufemizmy współczesnego języka polskiego, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław.
Zobacz w Google Scholar
Dąbrowska A. 1998: Słownik eufemizmów polskich, czyli w rzeczy mocno, w sposobie łagodnie, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Duran B. 2018: Indigenous versus colonial discourse: Alcohol and American Indian identity, [w:] S.E. Bird (red.), Dressing in feathers. The construction of the Indian in American popular culture, Routledge, London – New York, s. 302–349.
Zobacz w Google Scholar
Eyssette S., Brookes G. 2024: Searching for the unspeakable: An iterative approach to designing a corpus of texts about a taboo topic, „Research Methods in Applied Linguistics”, vol. 3, iss. 2, s. 1–10.
Zobacz w Google Scholar
Foubert O., Marinato L., Vallery R., Würschinger Q. 2024: A crime that cannot be named. Normalisation or distortion of incest victims’ narratives with #MeTooInceste, „Critical Approaches to Discourse Analysis Across Disciplines”, vol. 15, iss. 2, s. 64–82.
Zobacz w Google Scholar
Gavidia M., Lee P., Feldman A., Peng J. 2022: CATs are fuzzy PETs: A corpus and analysis of potentially euphemistic terms (online: arxiv preprint, https://arxiv.org/abs/2205.02728).
Zobacz w Google Scholar
Goatly A. 1997: The language of metaphors, Routledge, London.
Zobacz w Google Scholar
Goffman E. 1967: Where the action is, [w:] E. Goffman (red.), Interaction ritual: Essays on face to face behaviour, Anchor, New York, s. 149–270.
Zobacz w Google Scholar
Halmari H. 2011: Political correctness, euphemism, and language change: The case of ‘people first’, „Journal of Pragmatics”, vol. 43, s. 828–840.
Zobacz w Google Scholar
Holder R.W. 2008: A dictionary of euphemisms, Oxford University Press, New York – Oxford.
Zobacz w Google Scholar
Hunting G., Browne A.J. 2012: Decolonizing policy discourse: Reframing the ‘problem’ of Fetal Alcohol Spectrum Disorder, „Women’s Health and Urban Life”, vol. 11, iss. 1, s. 35–53.
Zobacz w Google Scholar
Kieraś W., Marciniak M., Łaziński M., Woliński M., Bojałkowska K., Eźlakowski W., Kobyliński Ł., Komosińska D., Krasnowska-Kieraś K., Rudolf M., Tomaszewska A., Wołoszyn J., Zawadzka-Paluektau N. 2025: Korpus Współczesnego Języka Polskiego. Dekada 2011–2020, „Język Polski” CV, z. 2, s. 5–20.
Zobacz w Google Scholar
KWJP: M. Marciniak, W. Kieraś, K. Bojałkowska, P. Borkowski, M. Borys, W. Eźlakowski, W. Guz, Ł. Kobyliński, D. Komosińska, K. Krasnowska-Kieraś, M. Łaziński, M. Miernecka, B. Nitoń, M. Ogrodniczuk, M. Rudolf, A. Tomaszewska, M. Woliński, J. Wołoszyn, B. Wójtowicz, A. Wróblewska, N. Zawadzka-Paluektau, Korpus Współczesnego Języka Polskiego, Instytut Podstaw Informatyki PAN, Warszawa 2023 (online: https://kwjp.pl).
Zobacz w Google Scholar
Lustig A., Brookes G. 2022: Construction of group norms in a radical acceptance online forum for heavy alcohol users: A corpus-based discourse analysis, „International Journal of Drug Policy”, vol. 109, s. 1–8.
Zobacz w Google Scholar
McGlone M., Batchelor J.A. 2003: Looking out for number one: Euphemism and face, „Journal of Communication”, vol. 53, iss. 2, s. 251–264.
Zobacz w Google Scholar
McGlone M., Beck G., Pfiester A. 2006: Contamination and camouflage in euphemisms, „Communication Monographs”, vol. 73, iss. 3, s. 261–282.
Zobacz w Google Scholar
Pinker S. 1997: How the mind works, W.W. Norton, New York.
Zobacz w Google Scholar
Rolfe A., Orford J., Dalton S. 2009: Women, alcohol and femininity: A discourse analysis of women heavy drinkers’ accounts, „Journal of Health Psychology”, vol. 14, iss. 2, s. 326–335.
Zobacz w Google Scholar
Stefanowitsch A. 2006: Corpus-based approaches to metaphor and metonymy, [w:] A. Stefanowitsch, S.Th. Gries (red.), Corpus-based approaches to metaphor and metonymy, Walter de Gruyter, Berlin, s. 1–16.
Zobacz w Google Scholar
Wallington A., Barnden J.A., Barnden M.A., Ferguson F.J., Glasbey S.R. 2003: Metaphoricity signals: A corpus-based investigation (technical report CSRP-03-05), University of Birmingham, School of Computer Science, Birmingham.
Zobacz w Google Scholar