Kobiety o sobie – feminatywa w międzywojennych ofertach pracy
Słowa kluczowe
nazwy żeńskie
dwudziestolecie międzywojenne
praca kobiet
Jak cytować
Abstrakt
Problemem badawczym podjętym w artykule jest stosunek kobiet wobec nazw żeńskich w latach 20.-30. XX w. (w okresie dwudziestolecia międzywojennego). Podstawę materiałową stanowią oferty pracy z działu „Posad poszukują” w „Ilustrowanym Kurierze Codziennym”, gazecie wysokonakładowej, popularnej wśród ogłoszeniodawców. Przyjęto, że ta baza empiryczna jest reprezentatywna dla przeciętnego obyczaju językowego w objętym badaniem przedziale czasu. W 1099 ogłoszeniach zarejestrowano dużą liczbę 124 feminatywów, z czego 87 stanowiły nazwy płatnych zajęć, zawodów, posad oraz kolejnych 14 odnoszących się do wykształcenia, stażu pracy, stanowiska. Artykuł przynosi również negatywną odpowiedź na pytanie o powstanie w l. 30. XX wieku tendencji do maskulinizacji, czyli tzw. generycznego stosowania nazw męskich w odniesieniu do kobiet i przez kobiety.
Bibliografia
Bańdo A. 2006: Problematyka kulturalna na łamach „Ilustrowanego Kuriera Codziennego”, Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej w Krakowie, Kraków.
Zobacz w Google Scholar
Benni T. 1933: Sportswomen chce się widzieć z panią doktor, „Język Polski” XVIII, z. 6, s. 184–185.
Zobacz w Google Scholar
Doroszewski W. 1957: Krawcowa – krawczyni, „Poradnik Językowy”, z. 3, s. 144.
Zobacz w Google Scholar
Dyszak A.S. 2021: Rzeczowniki męskoosobowe a rzeczowniki żeńskoosobowe. Glosy do praktyki leksykograficznej, „Język Polski” CI, z. 3, s. 16–32.
Zobacz w Google Scholar
JP 1931: „Język Polski” 1931, z. 5, s. 157.
Zobacz w Google Scholar
Kieraś W., Kobyliński Ł. 2021: Korpusomat – stan obecny i przyszłość projektu, „Język Polski” CI, z. 2, s. 49–58.
Zobacz w Google Scholar
Klemensiewicz Z. 1957: Tytuły i nazwy zawodowe kobiet w świetle teorii i praktyki, „Język Polski” XXXVII, z. 2, s. 101–119.
Zobacz w Google Scholar
Krysiak P., Małocha-Krupa A. 2020: Feminatywum, feminatyw, nazwa żeńska, żeńska końcówka – problemy terminologiczne, „Oblicza Komunikacji”, t. 12, s. 229–238.
Zobacz w Google Scholar
Leszczyńska A. 2001: Feministki o języku, „Zadra”, nr 1, s. 30–32.
Zobacz w Google Scholar
Łaziński M. 2006: O panach i paniach. Polskie rzeczowniki tytularne i ich asymetria rodzajowo-płciowa, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Łaziński M. 2023: Feminatywy oraz inne spory o słowa. Próba diagnozy i propozycje pozytywne, „Socjolingwistyka” XXXVI, s. 345–368.
Zobacz w Google Scholar
Małocha-Krupa A. (red.) 2015: Słownik nazw żeńskich polszczyzny, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław.
Zobacz w Google Scholar
Małocha-Krupa A. 2018: Feminatywum w uwikłaniach językowo-kulturowych, Oficyna Wydawnicza Atut, Wrocławskie Wydawnictwo Oświatowe, Wrocław.
Zobacz w Google Scholar
Miemietz B. 1993: Kto to jest „człowiek”?, „Teksty Drugie”, nr 4/5/6, s. 169–180.
Zobacz w Google Scholar
Miśkiewicz M. 2024: Sportswomen, sportowczyni, sportówka… Problematyczne nazwy kobiety uprawiającej sport, „Język Polski” CIV, z. 1, s. 48–62.
Zobacz w Google Scholar
Niepytalska-Osiecka A. 2019: Feminizm, feministka i feminista w dyskursie pragmatycznym i etycznym na przykładzie wybranych tekstów feministycznych i portali konserwatywnych, „Język Polski” XCIX, z. 2, s. 5–21.
Zobacz w Google Scholar
NKJP: Narodowy Korpus Języka Polskiego (online: https://nkjp.pl, dostęp: 12 stycznia 2024).
Zobacz w Google Scholar
Obrębska A. 1933: [bez tytułu], „Język Polski” XXI, z. 6, s. 185–187.
Zobacz w Google Scholar
Pajewska E. 2015: Kobiety na rynku pracy w latach 1936–1939 na Pomorzu w świetle ogłoszeń zamieszczonych na łamach „Gazety Gdańskiej”, [w:] L. Mariak, J. Rychter (red.), Współczesny i dawny obraz kobiety w języku i literaturze, volumina.pl Daniel Krzanowski, Szczecin, s. 129–245.
Zobacz w Google Scholar
Pęzik P. 2020: Budowa i zastosowania korpusu monitorującego MoncoPL, „Forum Lingwistyczne”, nr 7, s. 133–150.
Zobacz w Google Scholar
Piotrowicz A., Witaszek-Samborska M. 2014: Językowy wizerunek kobiety w gwarze poznańskiej, „Poradnik Językowy”, z. 3, s. 71–79.
Zobacz w Google Scholar
PJ 1901: „Poradnik Językowy” 1901, z. 8, s. 118 (online: https://poradnik-jezykowy.uw.edu.pl).
Zobacz w Google Scholar
Stanowisko 2012: Stanowisko Rady Języka Polskiego w sprawie żeńskich form nazw zawodów i tytułów przyjęte na posiedzeniu plenarnym Rady 19 marca 2012 roku (online: https://rjp.pan.pl/?view=article&id=1359:stanowisko-rady-jzyka-polskiego-w-sprawie-eskich-form-nazw-zawodow-i-tytuow&catid=109, dostęp: 1 marca 2024).
Zobacz w Google Scholar
Stanowisko 2019: Stanowisko Rady Języka Polskiego przy Prezydium PAN w sprawie żeńskich form nazw zawodów i tytułów (25 XI 2019) (online: https://rjp.pan.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=1861:stanowisko-rjp-w-sprawie-zenskich-form-nazw-zawodow-i-tytulow, dostęp: 1 marca 2024).
Zobacz w Google Scholar
Szober S. 1937: Słownik ortoepiczny. Jak mówić i pisać po polsku, Wydawnictwo M. Arcta, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Szpyra-Kozłowska J. 2019: Premiera, premierka czy pani premier. Nowe nazwy żeńskie i ograniczenia w ich tworzeniu w świetle badania ankietowego, „Język Polski” XCIX, z. 2, s. 22–40.
Zobacz w Google Scholar
Szpyra-Kozłowska J. 2020: Pogodyn, pogodynek czy prezenter pogody? Nowe nazwy męskie i językowe mechanizmy ich tworzenia, „Język Polski” C, z. 2, s. 60–76.
Zobacz w Google Scholar
Szpyra-Kozłowska J. 2021: Nianiek, ministra i japonki. Eseje o języku i płci, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, Kraków.
Zobacz w Google Scholar
Szpyra-Kozłowska J. 2023: Pielęgniarka ery cyfrowej. Feminatywy w funkcji generycznej, „Język Polski” CIII, z. 1, s. 71–85.
Zobacz w Google Scholar
Szpyra-Kozłowska J., Laidler K. 2022: Czy nazwy żeńskie typu architektka, chirurżka i adiunktka są trudne do wymówienia?, „Język Polski” CII, z. 4, s. 37–54.
Zobacz w Google Scholar
Tomaszewska A., Jamka A. 2024: Język wrażliwy na płeć w sejmie i senacie: badanie korpusowe strategii feminizacji i neutralizacji w polskim dyskursie parlamentarnym, „Język Polski” CIV, z. 4, s. 35–48.
Zobacz w Google Scholar
Woźniak E. 2014: Język a emancypacja, feminizm, gender, „Rozprawy Komisji Językowej Łódzkiego Towarzystwa Naukowego”, nr 60, s. 295–312.
Zobacz w Google Scholar
Woźniak E. 2020: Przełomowe dwudziestolecie. Lata 1918–1939 w dziejach języka polskiego, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
Zobacz w Google Scholar
Woźniak E. 2021a: Dzieje nazw żeńskich w polszczyźnie jako odbicie przemian społeczno-kulturowych, [w:] E. Młynarczyk, E. Horyń (red.), Dialog z Tradycją, t. 9: Językowe świadectwo przemian społeczno-kulturowych, Collegium Columbinum, Kraków, s. 383–392.
Zobacz w Google Scholar
Woźniak E. 2021b: [rec.] Jolanta Szpyra-Kozłowska, Nianiek, ministra i japonki. Eseje o języku i płci, Kraków 2021, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica”, nr 55, s. 259–266.
Zobacz w Google Scholar
Woźniak E. 2024: Od nazwy żeńskiej do feminatywum. Z dziejów kategorii słowotwórczej i jej nazewnictwa, „Poradnik Językowy”, z. 8, s. 87–100.
Zobacz w Google Scholar
Woźniak E. (w druku a): Losy posłanki w języku polskim, „LingVaria”.
Zobacz w Google Scholar
Woźniak E. (w druku b): Senatorka w języku polskim, „Świat i Słowo”.
Zobacz w Google Scholar
Woźniak E. (w druku c): Komu przeszkadzała magistra? O pewnym typie żeńskich derywatów paradygmatycznych na -a w dziejach języka polskiego, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica”.
Zobacz w Google Scholar