Akwizycja normy językowej. Czy zachodzi, jak i kiedy? Na przykładzie systemu słowotwórczego i – częściowo – leksykalnego
Słowa kluczowe
kompetencja normatywna
modele słowotwórcze
słowotwórstwo „najmłodszej polszczyzny”
Jak cytować
Abstrakt
Artykuł jest poświęcony procesowi akwizycji normy językowej. To nowo wprowadzane pojęcie jest weryfikowane empirycznie w zakresie współczesnej polszczyzny – jej norm cząstkowych: słowotwórczej i leksykalnej. Wnioski wypływające z analiz materiału polszczyzny mówionej oraz z tzw. „najmłodszej polszczyzny” w porównaniu z danymi zawartymi w opracowaniach dotyczących polszczyzny ogólnej pokazują, że zjawisko akwizycji normy językowej zachodzi. Postawiono także pytania, jak dotąd pozostające bez odpowiedzi naukowej, dotyczące granic akwizycji w sensie wieku osób ją nabywających, a także akwizycji pozostałych norm cząstkowych języka. Postuluje się także nową ontologię kompetencja normatywna, która uzupełni dualny układ kompetencja językowa i kompetencja komunikacyjna.
Bibliografia
Bąba S. 1981: Z zagadnień współczesnej normy językowej, „Studia Polonistyczne” IX, s. 27–36.
Zobacz w Google Scholar
Buttler D., Kurkowska H., Satkiewicz H. 1971: Kultura języka polskiego. Zagadnienia poprawności gramatycznej, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Buttler D., Kurkowska H., Satkiewicz H. 1982: Kultura języka polskiego. Zagadnienia poprawności leksykalnej. (Słownictwo rodzime), Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Cegieła A. 1996: Norma wzorcowa i norma użytkowa komunikacji we współczesnej polszczyźnie, [w:] J. Miodek (red.), O zagrożeniach i bogactwie polszczyzny. Forum Kultury Słowa. Wrocław 1995, Towarzystwo Przyjaciół Polonistyki Wrocławskiej, Wrocław, s. 25–33.
Zobacz w Google Scholar
Chaciński B., Kołodziejek E., Łaziński M., Wileczek A. 2023: Młode słowa. Obrazy świata, kreacje, konteksty, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Coșeriu E. 1952: Sistema, norma y habla, Universidad de la República, Facultad de Humanidades y Ciencias, Universidad de Chile, Montevideo.
Zobacz w Google Scholar
Dąbrowska E., Kubiński W. (red.) 2003: Akwizycja języka w świetle językoznawstwa kognitywnego, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, Kraków.
Zobacz w Google Scholar
Jadacka H. 2001: System słowotwórczy polszczyzny (1945–2000), Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Jagodzińska M. 2008: Psychologia pamięci. Badania, teorie, zastosowania, Helion/Sensus, Gliwice.
Zobacz w Google Scholar
Jarmołowicz E., Malisz Z., Karpiński M., Szczyszek M. 2007: Gesture, prosody and lexicon in task-oriented dialogues: Multimedia corpus recording and labelling, [w:] A. Esposito, M. Faundez-Zanuy, E. Keller, M. Marino (red.), Verbal and nonverbal communication behaviours, Springer, Berlin–Heidelberg, s. 99–110.
Zobacz w Google Scholar
Kaczmarek L., Skubalanka T., Grabias S. 1994: Słownik gwary studenckiej, Wydawnictwo UMCS, Lublin.
Zobacz w Google Scholar
Karpiński M., Jarmołowicz-Nowikow E., Malisz Z., Szczyszek M., Juszczyk K. 2008: Rejestracja, transkrypcja i tagowanie mowy oraz gestów w narracji dzieci i dorosłych, „Investigationes Linguisticae” XVI, s. 83–98.
Zobacz w Google Scholar
Kurcz I. 2000: Psychologia języka i komunikacji, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Markowski A. 1999: Norma językowa, [w:] A. Markowski (red.), Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, s. 1701–1704.
Zobacz w Google Scholar
Markowski A. 2001: Ewolucja normy w polszczyźnie XX wieku, [w:] S. Dubisz, S. Gajda (red.), Polszczyzna XX wieku. Ewolucja i perspektywy rozwoju, Dom Wydawniczy i Handlowy Elipsa, Warszawa, s. 65–71.
Zobacz w Google Scholar
Markowski A. 2002: Postawy wobec języka, [w:] A. Markowski (red.), Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Markowski A. 2018: Kultura języka polskiego. Teoria. Zagadnienia leksykalne, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
SGS: L. Kaczmarek, T. Skubalanka, S. Grabias, Słownik gwary studenckiej, Wydawnictwo UMCS, Lublin 1994.
Zobacz w Google Scholar
SSM: M. Czeszewski, Słownik slangu młodzieżowego, Ekolog, Piła 2001.
Zobacz w Google Scholar
Szczyszek M. 2006a: Słowotwórcze sposoby wyrażania emocji w „najmłodszej polszczyźnie”, [w:] K. Michalewski (red.), Wyrażanie emocji, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, s. 428–438.
Zobacz w Google Scholar
Szczyszek M. 2006b: Słowotwórstwo „najmłodszej polszczyzny”? Słowotwórcze i leksykalne uwagi o derywatach rzeczownikowych, „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza” XIII, s. 183–197.
Zobacz w Google Scholar
Szczyszek M. 2013: O porozumiewaniu się międzyludzkim. Wariant mówiony języka polskiej wspólnoty komunikatywnej: słowotwórstwo, leksyka, składnia, Rys, Poznań.
Zobacz w Google Scholar
Wileczek A. 2018: Kod młodości. Młodomowa w kontekstach społeczno-kulturowych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
WSNP: B. Chaciński, Wypasiony słownik najmłodszej polszczyzny, Znak, Kraków 2005.
Zobacz w Google Scholar